วิชาพุทธประวัติ นักธรรมชั้นตรี ๒๕๔๓

ปัญหาและเฉลยวิชาพุทธประวัติ นักธรรมชั้นตรี
สอบในสนามหลวง
วันศุกร์ ที่ ๑๗ พฤศจิกายน พุทธศักราช ๒๕๔๓
,
๑.
ก. พุทธประวัติคืออะไร ?
ข. มีความสำคัญอย่างไรที่ต้องเรียนรู้ ?
ตอบ
ก. คือ เรื่องที่พรรณนาความเป็นไปของสมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า
ข. มีความสำคัญในการศึกษาพระพุทธศาสนา เพราะแสดงพระพุทธจริยาให้ปรากฏ เช่นเดียวกับตำนานย่อมมีความสำคัญต่อชาติของตน
๒.
ก. เจ้าชายสิทธัตถะทรงปรารภถึงอะไรจึงเสด็จออกบรรพชา ?
ข. ทรงบรรพชาเมื่อพระชันษาเท่าไร ? และทรงบรรพชาได้กี่ปีจึงตรัสรู้ ?
ตอบ
ก. ทรงปรารภถึงความแก่ ความเจ็บ ความตาย และ สมณะ
ข. เมื่อพระชันษา ๒๙ ปี, และทรงบรรพชาได้ ๖ ปี จึงตรัสรู้
๓.
ก. ญาณ ๓ ที่พระพุทธองค์ทรงได้ในวันตรัสรู้คืออะไรบ้าง ?
ข. ญาณข้อไหน ที่ทำให้พระองค์ทรงสำเร็จความเป็นพุทธะโดยสมบูรณ์ ?
ตอบ
ก.
๑) ปุพเพนิวาสานุสสติญาณ
๒) จุตูปปาตญาณ
๓) อาสวักขยญาณ
ข.
ญาณ ข้อที่ ๓***
๔.
ก. พระพุทธองค์ทรงแสดงปฐมเทศนาเมื่อไร ?
ข. ใจความแห่งปฐมเทศนานั้นว่าด้วยเรื่องอะไร ?
ตอบ
ก. เมื่อวันเพ็ญ เดือนอาสาฬหะ สองเดือนหลังจากตรัสรู้
ข. ว่าด้วยที่สุดสองอย่างอันบรรพชิตไม่ควรเสพ, มัชฌิมาปฏิปทา, และอริยสัจ ๔
๕.
พระธรรมเทศนาต่อไปนี้ พระพุทธองค์ทรงแสดงที่ไหน และมีผลอย่างไร ?
ก. อนัตตลักขณสูตร
ข. อาทิตตปริยายสูตร
ตอบ
ก. ทรงแสดงที่ป่าอิสิปตนมฤคทายวัน มีผลให้พระปัญจวัคคีย์ทั้ง ๕ ได้บรรลุอรหัตตผล
ข. ทรงแสดงที่คยาสีสะ ใกล้แม่น้ำคยา มีผลให้พระภิกษุปุราณชฎิลบรรลุอรหัตตผล
๖.
ก. ระพุทธองค์เสด็จกรุงราชคฤห์ครั้งแรกภายหลังตรัสรู้ประทับที่ไหน ?
ข. ทรงรับถวายพระอารามแห่งแรกชื่ออะไร ?
ตอบ
ก. ประทับ ณ ลัฏฐิวัน สวนตาลหนุ่ม
ข. ชื่อว่าเวฬุวนาราม
๗.
ก. พระพุทธองค์ทรงจำพรรษาสุดท้ายที่เมืองอะไร ?
ข. ทรงรับภัตตาหารมื้อสุดท้ายที่เมืองอะไร ?
ตอบ
ก. ที่เวฬุวคาม เขตเมืองเวสาลี
ข. ที่ปาวานคร
ศาสนพิธี
๘.
ผู้ศึกษามีความรู้เรื่องศาสนพิธีต่อไปนี้อย่างไร ?
ก. บุญพิธี
ข. ทานพิธี
ตอบ
รู้อย่างนี้คือ
ก. บุญพิธี ว่าด้วยวิธีทำบุญมี ๒ อย่างคือ ทำบุญงานมงคล เช่น ทำบุญขึ้นบ้านใหม่ ทำบุญฉลองอายุ เป็นต้น และทำบุญงานอวมงคล เช่น งานศพ เป็นต้น
ข. ทานพิธี ว่าด้วยพิธีถวายทานต่าง ๆ เช่น สังฆทาน เป็นต้น
๙.
จงอธิบายวิธีปฏิบัติของพิธีกรรมต่อไปนี้ ?
๙.๑ วิธีกราบเบญจางคประดิษฐ์
๙.๒ วิธีกรวดน้ำ
ตอบ
๙.๑ ชายนั่งคุกเข่าท่าพรหม หญิงนั่งคุกเข่าราบท่าเทพธิดา เข่าทั้งสองจดพื้น ประนมมือ หมอบกราบลง ทอดฝ่ามือทั้งสองที่พื้น ให้ฝ่ามือห่างกันเล็กน้อย ก้มศีรษะจรดหน้าผากลงระหว่างฝ่ามือทั้งสองนั้น
๙.๒ เมื่อพระสงฆ์ผู้เป็นประธานในพิธีอนุโมทนา เริ่มว่าบท ยถา วาริวหา…. ทายกพึงกรวดน้ำ พอถึงบทว่า สพฺพีติโย… เป็นต้นไป พึงประนมมือรับพรไปจนจบ แล้วกราบ ๓ หน
๑๐.
๑๐.๑ พุทธมามกะ หมายถึงบุคคลเช่นใด ?
๑๐.๒ จงเขียน คำถวายสังฆทานประเภทสามัญพร้อมทั้งคำแปล ?
ตอบ
๑๐.๑ หมายถึง ผู้ประกาศตนเป็นผู้รับนับถือพระพุทธเจ้า เป็นของตน เป็นการแสดงให้ปรากฏว่ายอมรับนับถือ พระพุทธศาสนาประจำชีวิตของตนนั่นเอง
๑๐.๒ อิมานิ มยํ ภนฺเต, ภตฺตานิ, สปริวารานิ, ภิกฺขุสงฺฆสฺส, โอโณชยาม, สาธุโน ภนฺเต, ภิกฺขุสงฺโฆ, อิมานิ, ภตฺตานิ สปริวารานิ, ปฏิคฺคณฺหาตุ, อมฺหากํ, ทีฆรตฺตํ, หิตาย, สุขาย
ข้าแต่พระสงฆ์ผู้เจริญ ข้าพเจ้าทั้งหลาย ขอน้อมถวาย ซึ่งภัตตาหาร กับของที่เป็นบริวาร ทั้งหลายเหล่านี้ แด่พระสงฆ์ ขอพระสงฆ์ จงรับ ซึ่งภัตตาหาร กับของที่ เป็นบริวารทั้งหลายเหล่านี้ เพื่อประโยชน์ เพื่อความสุข แก่ข้าพเจ้าทั้งหลาย สิ้นกาลนานเทอญ

วิชาพุทธประวัติ นักธรรมชั้นตรี ๒๕๔๔

ปัญหาและเฉลยวิชาพุทธประวัติ นักธรรมชั้นตรี
สอบในสนามหลวง
วันอาทิตย์ ที่ ๔ พฤศจิกายน พุทธศักราช ๒๕๔๔
,
๑.
๑.๑ ในครั้งพุทธกาล ชาวชมพูทวีปส่วนมากนับถือศาสนาอะไร ?
๑.๒ ชนเหล่านั้นมีความคิดเห็น เรื่องความตาย และความเกิด โดยสรุปอย่างไร ?
ตอบ
๑.๑ ศาสนาพราหมณ์
๑.๒ เห็นว่าตายแล้วเกิดอย่างหนึ่ง เห็นว่าตายแล้วสูญอย่างหนึ่ง
๒.
๒.๑ กาฬเทวิลดาบส กราบที่พระบาทพระราชโอรสของพระเจ้าสุทโธทนะ เพราะเหตุไร ?
๒.๒พระราชโอรสนั้น ประสูติได้ ๕ วัน และ ๗ วัน มีเหตุการณ์สำคัญอะไรเกิดขึ้น ?
ตอบ
๒.๑ เพราะเห็นพระราชโอรสต้องด้วยตำรับมหาบุรุษลักษณะจึงเคารพนับถือ
๒.๒ ในวันที่ ๕ พระบิดาโปรดให้ชุมนุมพระญาติและเสนามาตย์ เชิญพราหมณ์ ๑๐๘ คนมารับโภชนาหารทำมงคลขนานพระนามว่า “ สิทธัตถกุมาร ” ในวันที่ ๗ พระนางเจ้ามายาผู้เป็นพระราชมารดาสิ้นพระชนม์
๓.
๓.๑ อะไรเป็นมูลเหตุให้เจ้าชายสิทธัตถะเสด็จออกผนวช ?
๓.๒ พระสิทธัตถะทรงบำเพ็ญทุกรกิริยา ด้วยวิธีอย่างไรบ้าง ?
ตอบ
๓.๑ ได้ทอดพระเนตรเห็นเทวทูตทั้ง ๔ คือ คนแก่ คนเจ็บ คนตาย ทรงสังเวช จากนั้นได้ทอดพระเนตรสมณะ จึงยังความพอพระหฤทัยในการออกผนวชให้เกิดขึ้น
๓.๒
วิธีแรก ทรงกดพระทนต์ด้วยพระทนต์ กดพระตาลุด้วยพระชิวหา
วิธีที่สอง ทรงผ่อนกลั้นลมอัสสาสะปัสสาสะ
วิธีที่สาม ทรงอดพระกระยาหาร
๔.
๔.๑ พระสิทธัตถะทรงบำเพ็ญเพียรอยู่เป็นเวลากี่ปีจึงได้ตรัสรู้ ?
๔.๒ ในวันตรัสรู้ทรงอธิษฐานพระหฤทัยที่ใต้ต้นมหาโพธิ์ว่าอย่างไร ?
ตอบ
๔.๑ เป็นเวลา ๖ ปี
๔.๒ ทรงอธิษฐานว่า ” ยังไม่บรรลุโพธิญาณเพียงใด จักไม่ลุกขึ้นเพียงนั้น แม้เนื้อเลือดแห้งไป เหลือหนังหุ้มกระดูกก็ตาม “
๕.
๕.๑ พระสิทธัตถะทรงผจญมารได้ชัยชนะด้วยบารมีธรรมอะไรบ้าง ?
๕.๒ จงให้ความหมายของคำว่า ปฐมเทศนา และมัชฌิมาปฏิปทา
ตอบ
๕.๑ บารมี ๑๐ คือ ทาน ศีล เนกขัมมะ ปัญญา วิริยะ ขันติ สัจจะ อธิษฐาน เมตตา และอุเบกขา
๕.๒ ปฐมเทศนา คือการแสดงธรรมครั้งแรก มัชฌิมาปฏิปทา คือข้อปฏิบัติอันเป็นทางสายกลาง
๖.
๖.๑ คำว่า ” ที่นี่วุ่นวายหนอ ที่นี่ขัดข้องหนอ ” เป็นคำอุทานของใคร ? เพราะเหตุใดจึงอุทานเช่นนั้น ?
๖.๒ พระพุทธองค์ได้ตรัสถึงสาเหตุของแผ่นดินไหวไว้อย่างไรบ้าง ? จงบอกมา ๕ สาเหตุ
ตอบ
๖.๑ ของยสกุลบุตร, เพราะเห็นอาการพิกลต่าง ๆ ของหมู่ชนบริวารที่นอนหลับ ไม่เป็นที่ตั้งแห่งความยินดีเหมือนเมื่อก่อน หมู่ชนบริวารเหล่านั้นปรากฏแก่ยสกุลบุตร ดุจซากศพที่ทิ้งอยู่ในป่าช้า ครั้นเห็นแล้วเกิดความสังเวชสลดใจ คิดเบื่อหน่าย จึงได้ออกอุทานเช่นนั้น
๖.๒ ตรัสถึงสาเหตุดังต่อไปนี้ (เลือกตอบเพียง ๕ ข้อ)
๑. ลมกำเริบ
๒. ท่านผู้มีฤทธิ์บันดาล
๓. พระโพธิสัตว์จุติจากดุสิตลงสู่พระครรภ์
๔. พระโพธิสัตว์ประสูติ
๕. พระพุทธเจ้าตรัสรู้พระอนุตตรสัมมาสัมโพธิญาณ
๖. พระพุทธเจ้ายังธรรมจักรให้เป็นไป
๗. พระพุทธเจ้าทรงปลงอายุสังขาร
๘. พระพุทธเจ้าปรินิพพานด้วยอนุปาทิเสสนิพพานธาตุ
๗.
๗.๑ สังเวชนียสถาน ๔ มีอะไรบ้าง ?
๗.๒ พระพุทธเจ้าทรงแสดงแก่พระอานนท์เกี่ยวกับการที่ภิกษุจะพึงปฏิบัติต่อสตรีไว้อย่างไร
ตอบ
๗.๑
๑. สถานที่ประสูติ
๒. สถานที่ตรัสรู้
๓. สถานที่ทรงแสดงปฐมเทศนา ๔. สถานที่ปรินิพพาน
๗.๒ ทรงแสดงว่า “ไม่เห็นเสียเลยดีกว่า ถ้าจำเป็นต้องเห็นก็อย่าพูดด้วย ถ้าจำเป็นต้องพูดก็ให้มีสติสำรวมระวังอย่าให้แปรปรวนไปด้วยราคะ”
ศาสนพิธี
๘.
๘.๑ ศาสนพิธีมีกี่หมวด ? อะไรบ้าง ?
๘.๒ พิธีแสดงตนเป็นพุทธมามกะ หมายถึงอะไร ?
ตอบ
๘.๑ มี ๔ หมวดคือ
๑. หมวดกุศลพิธี
ว่าด้วยพิธีบำเพ็ญกุศล
๒. หมวดบุญพิธี
ว่าด้วยพิธีทำบุญ
๓. หมวดทานพิธี
ว่าด้วยพิธีถวายทาน
๔. หมวดปกิณกะ
ว่าด้วยพิธีเบ็ดเตล็ด
๘.๒ หมายถึง การประกาศตนของผู้แสดงว่าเป็นผู้รับนับถือพระพุทธเจ้าเป็นของตน เป็นการแสดงตนให้ปรากฏว่า ยอมรับนับถือพระพุทธศาสนาประจำชีวิตของตน
๙.
๙.๑ ในงานมงคลควรจุดเทียนน้ำมนต์เมื่อไร ?
๙.๒ จงอธิบายวิธีปฏิบัติในการประเคนของถวายพระ ?
ตอบ
๙.๑ เมื่อพระสงฆ์เจริญพระพุทธมนต์ ถึงมงคลสูตร ขึ้นต้นบทว่า อเสวนา จ พาลานํ
๙.๒ มีวิธีปฏิบัติดังนี้คือ
ก. พึงนำของที่จะประเคนเข้าไปให้ใกล้พระผู้รับประมาณหนึ่งศอก จะนั่งหรือยืน แล้วแต่สถานที่ที่พระนั่งอยู่นั้นจะอำนวย
ข. จับของที่จะประเคนด้วยมือทั้งสอง หรือมือเดียวก็ได้ ยกขึ้นเล็กน้อยน้อมถวาย หากเป็นสตรี พึงวางบนผ้าที่ท่านปูไว้ข้างหน้า เสร็จแล้วพึงไหว้หรือกราบก็เป็นอันเสร็จวิธีการประเคน การประเคนนี้ ซึ่งสิ่งของควรไม่หนักเกินไปพอที่คน ๆ เดียวยกได้
๑๐.
๑๐.๑ ปาฏิบุคลิกทาน หมายถึงอะไร ?
๑๐.๒ สังฆทาน หมายถึงอะไร ?
ตอบ
๑๐.๑ หมายถึง ทานที่ถวายเจาะจงเฉพาะรูปนั้นรูปนี้
๑๐.๒ หมายถึง ทานที่ถวายไม่เจาะจงรูปใด มอบเป็นของสงฆ์จัดเฉลี่ยกันใช้สอยเอง

วิชาพุทธประวัติ นักธรรมชั้นตรี ๒๕๔๕

ปัญหาและเฉลยวิชาพุทธประวัติ นักธรรมชั้นตรี
สอบในสนามหลวง
วันเสาร์ ที่ ๒๓ พฤศจิกายน พุทธศักราช ๒๕๔๕
,
๑.
๑.๑ พุทธประวัติว่าด้วยเรื่องอะไร ?
๑.๒ การเรียนรู้พุทธประวัติได้ประโยชน์อย่างไร ?
ตอบ
๑.๑ ว่าด้วยเรื่องความเป็นมาของพระพุทธเจ้า เป็นการแสดงพระพุทธจริยาในด้านต่าง ๆ ของพระองค์ให้ปรากฏ ฯ
๑.๒ ได้ประโยชน์ ๒ ประการ คือ
๑) ในด้านการศึกษา ทำให้ทราบความเป็นมาของพระพุทธเจ้า เช่นเดียวกับการศึกษาตำนานความเป็นมาของชาติตน ทำให้บุคคลได้ทราบว่า ชาติของตนเป็นมาอย่างไร มีความสำคัญอย่างไรเป็นต้น
๒) ในด้านปฏิบัติ ทำให้บุคคลได้แนวในการดำเนินชีวิตตามพระพุทธจริยาอันเป็นปฏิปทานำความสุขความเจริญมาให้แก่บุคคล ตามสมควรแก่การประพฤติปฏิบัติ ฯ
๒.
๒.๑ พระมหาบุรุษทรงอธิษฐานเพศเป็นบรรพชิตที่ไหน ?
๒.๒ ในราตรีแห่งการตรัสรู้ พระมหาบุรุษทรงบรรลุญาณอะไรในแต่ละยาม ?
ตอบ
๒.๑ ที่ริมฝั่งแม่น้ำอโนมา ณ อนุปิยอัมพวัน แคว้นมัลละ ฯ
๒.๒ ทรงบรรลุปุพเพนิวาสานุสสติญาณ ในปฐมยาม ทรงบรรลุจุตูปปาตญาณหรือทิพพจักษุญาณ ในมัชฌิมยาม ทรงบรรลุอาสวักขยญาณ ในปัจฉิมยาม ฯ
๓.
๓.๑ พระพุทธองค์ทรงตัดสินพระทัยแสดงธรรมโปรดเวไนยสัตว์เพราะทรงพิจารณาอย่างไร ?
๓.๒ พระพุทธองค์ตรัสรู้ธรรมพิเศษแล้ว ในพรรษาแรกเสด็จประทับอยู่ที่ไหน ? และทรงบำเพ็ญพุทธกิจไว้อย่างไร ?
ตอบ
๓.๑ เพราะทรงพิจารณาว่า บุคคลผู้มีกิเลสเบาบางก็มี หนาก็มี ผู้มีอินทรีย์กล้าก็มี อ่อนก็มี เป็นผู้จะพึงสอนให้รู้ได้โดยง่ายก็มี โดยยากก็มี เป็นผู้สามารถจะรู้ได้ก็มี ไม่สามารถจะรู้ได้ก็มี เปรียบเหมือนดอกบัว ๔ เหล่า เมื่อเป็นเช่นนั้น พระธรรมเทศนาคงไม่ไร้ผล จักยังประโยชน์ให้สำเร็จแก่คนทุกเหล่า เว้นแต่จำพวกที่มิใช่เวไนยสัตว์ที่เปรียบด้วยดอกบัวอันเป็นภักษาแห่งปลาและเต่า ฯ
๓.๒ ประทับอยู่ ณ ป่าอิสิปตนมฤคทายวัน แขวงเมืองพาราณสี ฯ ได้ทรงบำเพ็ญพุทธกิจที่สำคัญไว้ดังนี้
๑) ทรงแสดงธรรมโปรดพระภิกษุปัญจวัคคีย์ให้ได้สำเร็จมรรคผลสูงสุด
๒) ทรงแสดงธรรมโปรดพระยสะพร้อมด้วยสหายอีก ๕๔ คน จนสำเร็จพระอรหัตผลทั้งหมด
๓) ทรงแสดงธรรมโปรดบิดามารดาและภรรยาเก่าของพระยสะให้ได้ดวงตาเห็นธรรม แล้วแสดงตนเป็นอุบาสกอุบาสิกา ผู้ถึงพระรัตนตรัยก่อนกว่าชนทั้งปวงในโลก
๔) ทรงส่งพระอรหันตสาวก ๖๐ องค์ ไปประกาศพระศาสนายังถิ่นต่าง ๆ เพื่อประโยชน์สุขแก่ชาวโลก ฯ
๔.
๔.๑ พระพุทธองค์ทรงแสดงธรรมต่อไปนี้แก่ใคร ? ที่ไหน ?
ก) โอวาทปาฏิโมกข์
ข) เวทนาปริคคหสูตร
๔.๒ สถานที่ต่อไปนี้มีความเกี่ยวเนื่องกับพระพุทธองค์อย่างไร ?
ก) เวฬุวัน
ข) สาลวัน
ตอบ
๔.๑
ก) แก่พระอรหันตขีณาสพ ๑,๒๕๐ องค์ ณ เวฬุวนาราม แคว้นมคธ
ข) แก่ทีฆนขปริพาชก ณ ถ้ำสุกรขาตา เขาคิชฌกูฏ แขวงเมืองราชคฤห์ ฯ
๔.๒
ก) เป็นพระราชอุทยานของพระเจ้าพิมพิสาร ซึ่งทรงถวายเป็นที่ประทับของพระพุทธองค์พร้อมกับพระสงฆ์ เป็นสังฆารามแห่งแรก ฯ
ข) เป็นสถานที่แสดงธรรมโปรดสุภัททปริพาชกผู้เป็นปัจฉิมสักขิสาวกและเป็นสถานที่ปรินิพพาน ฯ
๕.
๕.๑ พระราชาของแคว้นไหนที่นับถือพระพุทธศาสนาเป็นองค์แรก ? พระนามว่าอะไร ?
๕.๒ ความปรารถนาว่า “ขอให้ข้าพเจ้ารู้ทั่วถึงธรรมของพระอรหันต์” เป็นความปรารถนาของใคร ? และความปรารถนานั้นสำเร็จบริบูรณ์เมื่อไร ?
ตอบ
๕.๑ พระราชาของแคว้นมคธ ทรงพระนามว่า พิมพิสาร ฯ
๕.๒ ของพระเจ้าพิมพิสารครั้งยังทรงเป็นพระราชกุมาร ฯ สำเร็จบริบูรณ์ในวันที่ได้ฟังอนุปุพพีกถาและอริยสัจ ๔ ที่ทรงแสดง ณ สวนตาลหนุ่มจนได้ดวงตาเห็นธรรม ฯ
๖.
๖.๑ พระพุทธองค์ประทับจำพรรษาสุดท้าย ณ ที่ใด ?
๖.๒ พระองค์ทรงปลงอายุสังขารเมื่อใด ?
ตอบ
๖.๑ ณ บ้านเวฬุวคาม กรุงเวสาลี แคว้นวัชชี ฯ
๖.๒ เมื่อวันเพ็ญเดือน ๓ คือ ๓ เดือนก่อนเสด็จดับขันธปรินิพพาน ฯ
๗.
๗.๑ เมื่อจะเสด็จดับขันธปรินิพพาน พระพุทธองค์ได้ประทานพระโอวาทเรื่องศาสดาแทนพระองค์ไว้อย่างไร ?
๗.๒ พระผู้มีพระภาคได้ตรัสถึงวิธีปฏิบัติต่อภิกษุผู้ถูกลงพรหมทัณฑ์ไว้อย่างไร ?
ตอบ
๗.๑ ได้ประทานพระโอวาทว่า “ดูก่อนอานนท์ ธรรมก็ดี วินัยก็ดี อันใด อันเราได้แสดงแล้ว ได้บัญญัติแล้วแก่ท่านทั้งหลาย ธรรมและวินัยนั้น จักเป็นศาสดาแห่งท่านทั้งหลาย โดยกาลที่ล่วงไปแล้วแห่งเรา” ฯ
๗.๒ ตรัสไว้ว่า “ภิกษุนั้นจะพึงปรารถนาเจรจาคำใด ก็พึงเจรจาคำนั้น ภิกษุทั้งหลาย ไม่พึงว่า ไม่พึงโอวาท ไม่พึงสั่งสอนเลย” ฯ
ศาสนพิธี
๘.
๘.๑ วันสำคัญทางพระพุทธศาสนา กำหนดไว้กี่วัน ? มีวันอะไรบ้าง ?
๘.๒ วันแรม ๘ ค่ำ เดือน ๖ เป็นวันสำคัญทางพระพุทธศาสนาอย่างไร ?
ตอบ
๘.๑ ๔ วัน มีวันวิสาขบูชา วันอัฏฐมีบูชา วันมาฆบูชา และวันอาสาฬหบูชา ฯ
๘.๒ เป็นวันอัฏฐมีบูชา คือวันคล้ายกับวันถวายพระเพลิงพระพุทธสรีระ ฯ
๙.
๙.๑ คำว่า “เจริญพระพุทธมนต์” กับ “สวดพระพุทธมนต์” ใช้ในพิธีต่างกันอย่างไร ?
๙.๒ จงเขียนคำอาราธนาพระปริตรมาดู
ตอบ
๙.๑ คำว่า “เจริญพระพุทธมนต์” ใช้ในพิธีมงคล ส่วนคำว่า “สวดพระพุทธมนต์” ใช้ในพิธีอวมงคล ฯ
๙.๒
วิปตฺติปฏิพาหาย สพฺพสมฺปตฺติสิทฺธิยา
สพฺพทุกฺขวินาสาย ปริตฺตํ พฺรูถ มงฺคลํ ฯ
วิปตฺติปฏิพาหาย สพฺพสมฺปตฺติสิทฺธิยา
สพฺพภยวินาสาย ปริตฺตํ พฺรูถ มงฺคลํ ฯ
วิปตฺติปฏิพาหาย สพฺพสมฺปตฺติสิทฺธิยา
สพฺพโรควินาสาย ปริตฺตํ พฺรูถ มงฺคลํ ฯ
๑๐.
๑๐.๑ คำว่า “เผดียงสงฆ์” หมายถึงอะไร ?
๑๐.๒ การกราบด้วยเบญจางคประดิษฐ์ หมายถึงอย่างไร ?
ตอบ
๑๐.๑ หมายถึงการแจ้งความประสงค์ให้สงฆ์ทราบ ฯ
๑๐.๒ หมายถึงการกราบพร้อมด้วยองค์ ๕ คือให้หน้าผาก กับฝ่ามือสองข้างและเข่าสองข้างจดพื้น ฯ

วิชาพุทธประวัติ นักธรรมชั้นตรี ๒๕๔๖

ปัญหาและเฉลยวิชาพุทธประวัติ นักธรรมชั้นตรี
สอบในสนามหลวง
วันเสาร์ ที่ ๒๙ พฤศจิกายน พุทธศักราช ๒๕๔๖
,
๑.
๑.๑ ประชาชนในชมพูทวีป มีกี่จำพวก ? อะไรบ้าง ?
๑.๒ ชาวชมพูทวีป แบ่งเป็นกี่วรรณะ ? อะไรบ้าง ?
ตอบ
๑.๑ มี ๒ จำพวก คือ
๑) มิลักขะ เจ้าของถิ่นเดิม
๒) อริยกะ พวกอพยพมาใหม่ ฯ
๑.๒ แบ่งเป็น ๔ วรรณะ คือ กษัตริย์ ๑ พราหมณ์ ๑ แพศย์ ๑ ศูทร ๑ ฯ
๒.
๒.๑ กษัตริย์พระองค์ใดที่เป็นต้นศากยวงศ์ ?
๒.๒ พระโอรสและพระธิดาของเจ้าศากยะไปสร้างพระนครขึ้นใหม่ชื่อว่าเมืองอะไร ? ที่ชื่ออย่างนั้นเพราะเหตุไร ?
ตอบ
๒.๑ พระเจ้าโอกกากราช ฯ
๒.๒ เมืองกบิลพัสดุ์ ฯ เพราะเป็นที่อยู่ของกบิลดาบสมาก่อน ฯ
๓.
สถานที่ต่อไปนี้เกี่ยวข้องกับพระพุทธเจ้าอย่างไร ?
๓.๑ ลัฏฐิวัน ฯ
๓.๒ เชตวัน ฯ
ตอบ
๓.๑ ลัฏฐิวัน เป็นสถานทรงแสดงอนุปุพพีกถาและอริยสัจ ๔ แด่พระเจ้าพิมพิสารพร้อมด้วยข้าราชบริพารผู้เสด็จไปเข้าเฝ้า ณ ที่นั่น ฯ
๓.๒ เชตวัน เป็นพระอารามซึ่งอนาถบิณฑิกเศรษฐีสร้างถวาย และพระพุทธองค์ประทับจำพรรษานานถึง ๑๙ พรรษา ฯ
๔.
๔.๑ เทศนากัณฑ์แรก ชื่ออะไร ?
๔.๒ ปัจฉิมสักขิสาวก ได้แก่ใคร ?
ตอบ
๔.๑ เทศนากัณฑ์แรก ชื่อ ธัมมจักกัปปวัตตนสูตร ฯ
๔.๒ ปัจฉิมสักขิสาวก ได้แก่ พระสุภัททะ ฯ
๕.
๕.๑ ปัญจวัคคีย์ ได้แก่ใครบ้าง ?
๕.๒ ท่านเหล่านั้นอุปสมบทด้วยวิธีอะไร ? และบรรลุอรหัตผลที่ไหน ?
ตอบ
๕.๑ ได้แก่ พระอัญญาโกณฑัญญะ ๑ พระวัปปะ ๑ พระภัททิยะ ๑ พระมหานามะ ๑ พระอัสสชิ ๑ ฯ
๕.๒ อุปสมบทด้วยวิธีเอหิภิกขุอุปสัมปทา ฯ บรรลุอรหัตผลที่ป่าอิสิปตนมฤคทายวัน เมืองพาราณสี ฯ
๖.
๖.๑ เมื่อวันพระศาสดาปรินิพพาน มีพระสาวกผู้ใหญ่อยู่ในที่นั้นกี่รูป ? ใครบ้าง ?
๖.๒ หลังพุทธปรินิพพานแล้ว ได้มีการถวายพระเพลิงพระพุทธสรีระที่ไหน ? เมื่อไร ?
ตอบ
๖.๑ มี ๒ รูป คือ พระอนุรุทธเถระ และพระอานนทเถระ ฯ
๖.๒ ที่ มกุฏพันธนเจดีย์ ฯ หลังพุทธปรินิพพานได้ ๗ วัน ฯ
๗.
๗.๑ ถูปารหบุคคล คือบุคคลเช่นไร ?
๗.๒ ตามข้อ ๗.๑ นั้น มีกี่ประเภท ? คือใครบ้าง ?
ตอบ
๗.๑ คือ บุคคลที่ควรบรรจุอัฐิธาตุไว้ในสถูป เพื่อเป็นที่สักการบูชาด้วยความเลื่อมใส ฯ
๗.๒ มี ๔ ประเภท ฯ คือ พระสัมมาสัมพุทธเจ้า ๑ พระปัจเจกพุทธเจ้า ๑ พระอรหันต์ ๑ พระเจ้าจักรพรรดิราช ๑ ฯ
ศาสนพิธี
๘.
ท่านได้ศึกษาศาสนพิธีแล้ว เข้าใจเรื่องต่อไปนี้อย่างไร ?
๘.๑ บุญพิธี
๘.๒ ทานพิธี
ตอบ
๘.๑ บุญพิธี ว่าด้วยพิธีทำบุญ มี ๒ อย่าง คือ
๑) ทำบุญงานมงคล เช่น ทำบุญขึ้นบ้านใหม่ ทำบุญอายุเป็นต้น
๒) ทำบุญงานอวมงคล เช่น งานศพ เป็นต้น ฯ
๘.๒ ทานพิธี ว่าด้วยพิธีถวายทานต่าง ๆ เช่น ถวายสังฆทานเป็นต้น ฯ
๙.
๙.๑ การแสดงความเคารพมีกี่วิธี ? อะไรบ้าง ?
๙.๒ ในแต่ละวิธีนั้น มีวิธีปฏิบัติอย่างไร ?
ตอบ
๙.๑ มี ๓ วิธีคือ ประนมมือ ๑ ไหว้ ๑ กราบ ๑ ฯ
๙.๒
ประนมมือ คือการกระพุ่มมือทั้งสองประกบกันไว้ระหว่างอก โดยให้ทุกนิ้วมือทั้งสองแนบชิดติดตรงกัน
ไหว้ คือการยกมือที่ประนมขึ้นพร้อมก้มศีรษะเล็กน้อยให้มือประนมจรดหน้าผาก นิ้วมือทั้ง ๒ อยู่ระหว่างคิ้ว
กราบ คืออาการกราบราบลงพื้นด้วยเบญจางคประดิษฐ์ ได้แก่กราบด้วยองค์ ๕ คือ หน้าผาก ๑ ฝ่ามือ ๒ เข่า ๒ จรดพื้น ฯ
๑๐.
๑๐.๑ คำว่า หนฺทานิ มยํ ภนฺเต อาปุจฺฉาม พหุกิจฺจา มยํ พหุกรณียา ใครเป็นผู้กล่าว และกล่าวในโอกาสอะไร ?
๑๐.๒ ใครเป็นผู้กล่าวตอบคำนั้น และกล่าวว่าอย่างไร ?
ตอบ
๑๐.๑ อุบาสกอุบาสิกาผู้ไปฟังธรรมในวันธัมมัสสวนะเป็นผู้กล่าวในโอกาสลากลับบ้าน ฯ
๑๐.๒ พระสงฆ์กล่าว และกล่าวว่า ยสฺสทานิ ตุมฺเห กาลํ มญฺยถ ฯ

วิชาพุทธประวัติ นักธรรมชั้นตรี ๒๕๔๗

ปัญหาและเฉลยวิชาพุทธประวัติ นักธรรมชั้นตรี
สอบในสนามหลวง
วันอังคาร ที่ ๓๐ พฤศจิกายน พุทธศักราช ๒๕๔๗
,
๑.
พระพุทธเจ้าสืบเชื้อสายมาจากชนชาติใด ? ชนชาตินั้นมาตั้งถิ่นฐานในชมพูทวีปได้อย่างไร ?
ตอบ
สืบเชื้อสายมาจากชนชาติอริยกะ ชาวอริยกะนั้น เมื่อข้ามภูเขาหิมาลัยมาก็รุกไล่พวกมิลักขะ เจ้าของถิ่นเดิมให้ถอยเลื่อนลงมาทางใต้ แล้วตั้งถิ่นฐานในชมพูทวีปแทน ฯ
๒.
พระนามและนามดังต่อไปนี้ เกี่ยวข้องกับเจ้าชายสิทธัตถะอย่างไร ?
ก. พระเจ้าสุทโธทนะ
ข. พระนางเจ้าสิริมหามายา
ค. พระนันทะ
ง. วิศวามิตร
จ. นายฉันนะ
ตอบ
ก. พระเจ้าสุทโธทนะ เป็นพระราชบิดา
ข. พระนางเจ้าสิริมหามายา เป็นพระราชมารดา
ค. พระนันทะ เป็นพระกนิษฐภาดาต่างพระมารดา
ง. วิศวามิตร เป็นครูผู้สอนศิลปวิทยาเมื่อยังทรงพระเยาว์
จ. นายฉันนะ เป็นผู้ตามเสด็จในคราวออกผนวช ฯ
๓.
การที่พระราชบิดาและพระญาติวงศ์ คิดผูกพันเจ้าชายสิทธัตถะไว้ให้เพลิดเพลินอยู่ในกามสุขเพราะเหตุไร ? และด้วยวิธีใด ?
ตอบ
พระราชบิดาและพระญาติวงศ์ปรารถนาให้อยู่ครองราชสมบัติมากกว่าที่จะยอมให้เสด็จออกบรรพชา ฯ
จึงให้ขุดสระโบกขรณีทั้ง ๓ สระ ให้สร้างปราสาท ๓ ฤดู และสู่ขอพระนางยโสธรามาเป็นพระชายา ฯ
๔.
หลังจากตรัสรู้แล้ว ในระหว่างทางที่เสด็จไปป่าอิสิปตนมฤคทายวัน พระพุทธองค์ทรงสนทนากับใคร ? และผู้นั้นได้บรรลุธรรมชั้นไหน ?
ตอบ
ทรงสนทนากับอุปกาชีวก ฯ อุปกาชีวกไม่ได้บรรลุธรรมชั้นไหนเลย ฯ
๕.
ในพิธีศิวาราตรี ถือว่าการอาบน้ำชำระร่างกายในแม่น้ำเป็นการลอยบาป ส่วนในทางพระพุทธศาสนาพระพุทธเจ้าทรงแสดงวิธีลอยบาปไว้อย่างไร ?
ตอบ
ทรงแสดงไว้ว่า การยังบาปให้สงบระงับจากสันดาน ละกิเลสที่ทำให้เป็นผู้ดุร้ายเย่อหยิ่งและกิเลสที่ย้อมจิตให้ติดแน่นในกามารมณ์ เป็นการลอยบาป ฯ
๖.
การปลงอายุสังขารของพระพุทธองค์ ถือโดยใจความว่าอย่างไร ? และทรงปลงอายุสังขารเมื่อใด ?
ตอบ
พระองค์ปลงพระทัยว่าจะปรินิพพาน ฯ เมื่อเพ็ญ เดือน ๓ ก่อนปรินิพพาน ๓ เดือน ฯ
๗.
พระพุทธศาสนาสืบเนื่องมาถึงปัจจุบันนี้ได้อย่างไร ?
ตอบ
ได้ด้วยบริษัท ๔ ปฏิบัติตามพระธรรมวินัย และด้วยที่พระสงฆ์ผู้ใหญ่มีพระมหากัสสปะเป็นต้น ทำสังคายนาวางแบบแผนไว้ในพระพุทธศาสนา พระอริยสงฆ์ในยุคต่อมาได้ช่วยกันทำสังคายนาเป็นลำดับมา เพื่อชำระสัทธรรมปฏิรูปนั้นเสีย รวมทั้งส่งพระสงฆ์ประกาศพระพุทธศาสนาในดินแดนต่าง ๆ จึงทำให้พระพุทธศาสนาสืบเนื่องมาจนปัจจุบันนี้ ฯ
ศาสนพิธี
๘.
ในพิธีทำบุญต่าง ๆ มีผู้เกี่ยวข้องในการปฏิบัติกี่ฝ่าย ? คือใครบ้าง ?
ตอบ
มีผู้เกี่ยวข้องในการปฏิบัติ ๒ ฝ่าย คือ
๑. ฝ่ายเจ้าภาพ คือทายกทายิกา ผู้ประกอบการทำบุญ
๒. ฝ่ายปฏิคาหก คือผู้รับทานและประกอบพิธีกรรมตามประสงค์ของเจ้าภาพ ซึ่งเป็นบรรพชิต เรียกอีกอย่างว่าฝ่ายพระสงฆ์ ฯ
๙.
เพื่อปฏิบัติให้ถูกต้องตามหลักศาสนพิธี เจ้าภาพพึงกรวดน้ำและประนมมือรับพรตอนไหน ?
ตอบ
เมื่อพระสงฆ์เริ่มอนุโมทนาด้วยบทว่า ยถา วาริวหา ฯเปฯ เจ้าภาพพึงกรวดน้ำ ไม่ใช้นิ้วมือรอง เวลารินไม่ให้น้ำขาดสาย พอว่าบท สพฺพีติโย ฯเปฯ รินน้ำให้หมดแล้วประนมมือรับพรต่อไปจนจบ ฯ
๑๐.
การเผดียงสงฆ์ และ การอาราธนา หมายถึงอะไร ?
ตอบ
การเผดียงสงฆ์ หมายถึง การแจ้งความประสงค์ให้สงฆ์ทราบ
การอาราธนา หมายถึง การนิมนต์พระสงฆ์ในพิธีให้ศีล สวดพระปริตร หรือแสดงธรรม ฯ

วิชาพุทธประวัติ นักธรรมชั้นตรี ๒๕๔๘

ปัญหาและเฉลยวิชาพุทธประวัติ นักธรรมชั้นตรี
สอบในสนามหลวง
วันอาทิตย์ ที่ ๒๐ พฤศจิกายน พุทธศักราช ๒๕๔๘
,
๑.
ประชาชนในชมพูทวีปแบ่งออกเป็นกี่วรรณะ ? อะไรบ้าง ? มีหน้าที่ต่างกันอย่างไร ?
ตอบ
แบ่งออกเป็น ๔ วรรณะ คือ
๑. กษัตริย์ มีหน้าที่ปกครอง
๒. พราหมณ์ มีหน้าที่ทางฝึกสอนและทำพิธี
๓. แพศย์ มีหน้าที่ทางทำนาค้าขาย
๔. ศูทร มีหน้าที่รับจ้าง ฯ
๒.
ในวันเสด็จแรกนาขวัญ พระเจ้าสุทโธทนะบังคมสิทธัตถราชกุมารผู้ประทับนั่งใต้ต้นหว้า เพราะเหตุไร ?
ตอบ
เพราะทรงเห็นอัศจรรย์ในขณะที่สิทธัตถราชกุมารประทับนั่งใต้ต้นหว้า เงาของต้นหว้าไม่คล้อยไปตามตะวัน แม้จะเป็นเวลาบ่ายแล้ว ยังดำรงอยู่เสมือนเที่ยงวัน ฯ
๓.
พระมหาบุรุษเสด็จออกบรรพชา เพราะทอดพระเนตรเห็นอะไร ? และเมื่อเห็นแล้วทรงพระดำริอย่างไร ?
ตอบ
เพราะทอดพระเนตรเห็นเทวทูต ๔ คือ คนแก่ คนเจ็บ คนตาย และสมณะ ฯ
ทรงพระดำริว่า บุคคลทั่วไปเมาอยู่ในวัย ในความไม่มีโรค และในชีวิตถูกความเจ็บ ความแก่ ความตายครอบงำ ไม่ล่วงพ้นไปได้ ถึงพระองค์เองก็มีอย่างนั้นเป็นธรรมดา ควรแสวงหาอุบายเครื่องพ้น ธรรมดาสภาวะทั้งปวงย่อมมีของที่เป็นฝ่ายตรงกันข้ามแก้กัน เช่นมีร้อนก็ต้องมีเย็นแก้ มีมืดก็ต้องมีสว่างแก้ แต่ฆราวาสเป็นที่คับแคบ ดุจเป็นทางที่มาแห่งธุลี บรรพชาเป็นช่องว่าง พอที่จะแสวงหาอุบายนั้นได้ จึงน้อมพระทัยไปในบรรพชา ฯ
๔.
พระญาณที่เกิดขึ้นแก่พระมหาบุรุษในวันที่ตรัสรู้นั้น คืออะไรบ้าง ?
ตอบ
๑. ปุพเพนิวาสานุสสติญาณ ญาณเป็นเครื่องระลึกถึงชาติหนหลังของพระองค์ได้
๒. จุตูปปาตญาณหรือทิพพจักขุญาณ ญาณหยั่งรู้การจุติและการเกิดของสัตว์ทั้งหลายที่เป็นไปตามกรรม
๓. อาสวักขยญาณ ญาณเป็นเหตุสิ้นอาสวะอันหมักหมมอยู่ในจิตตสันดาน ฯ
๕.
อนุปุพพีกถา คืออะไรบ้าง ? ทรงแสดงแก่ใครเป็นครั้งแรก ?
ตอบ
คือ ทาน ศีล สวรรค์ กามาทีนพ และเนกขัมมานิสงส์ ฯ แก่ยสกุลบุตร ฯ
๖.
ในวันจาตุรงคสันนิบาต พระศาสดาทรงแสดงโอวาทปาฏิโมกข์แก่ใคร ? ที่ไหน ? ทรงยกธรรมข้อใดขึ้นแสดงเป็นข้อต้น ?
ตอบ
ทรงแสดงแก่พระอรหันตขีณาสพ จำนวน ๑,๒๕๐ องค์ ฯ
ณ เวฬุวนาราม แคว้นมคธ ฯ
ทรงยกธรรมข้อขันติขึ้นแสดงเป็นข้อต้น ฯ
๗.
พระปัจฉิมโอวาท มีใจความว่าอย่างไร ? ทรงประทานที่ไหน ?
ตอบ
มีใจความว่า ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บัดนี้เราผู้พระตถาคตเตือนท่านทั้งหลายให้รู้สังขารทั้งหลายมีความเสื่อมสิ้นไปเป็นธรรมดา ท่านทั้งหลายจงยังกิจทั้งปวงอันเป็นประโยชน์ตนและประโยชน์ผู้อื่นให้บริบูรณ์ด้วยความไม่ประมาทเถิด ฯ
ณ สาลวโนทยาน กรุงกุสินารา แคว้นมัลละ ฯ
ศาสนพิธี
๘.
ศาสนพิธี คืออะไร ? ผู้ที่ได้เรียนรู้แล้วได้รับประโยชน์อย่างไรบ้าง ?
ตอบ
คือ แบบอย่าง หรือแบบแผนต่าง ๆ ที่พึงปฏิบัติในทางพระศาสนา ฯ
เป็นผู้ฉลาดในพิธีกรรมที่เกี่ยวด้วยการบำเพ็ญกุศล การทำบุญและการถวายทาน ได้ถูกต้องตามระเบียบแบบแผน ชื่อว่าเป็นผู้รักษาขนบประเพณีอันงดงามของพระพุทธศาสนาไว้ได้ด้วย ฯ
๙.
วันอาสาฬหบูชา ตรงกับวันอะไรทางจันทรคติ ? มีความสำคัญอย่างไร ?
ตอบ
ตรงกับวันเพ็ญเดือน ๘ ก่อนวันเข้าปุริมพรรษา ๑ วัน ฯ
เป็นวันที่พระพุทธเจ้าทรงแสดงปฐมเทศนาโปรดปัญจวัคคีย์ ณ ป่าอิสิปตนมฤคทายวัน เมืองพาราณสี เป็นเหตุให้โกณฑัญญะได้ดวงตาเห็นธรรม และทูลขออุปสมบทเป็นพระสงฆ์องค์แรกในพระพุทธศาสนา จึงเป็นวันที่มีรัตนะครบ ๓ บริบูรณ์ เรียกว่าพระรัตนตรัย ฯ
๑๐.
อุโบสถ กับ ปกติอุโบสถ หมายถึงอะไร ?
ตอบ
อุโบสถ หมายถึง การเข้าจำศีล เป็นอุบายขัดเกลากิเลสอย่างหยาบให้เบาบาง เป็นทางแห่งความสงบระงับอันเป็นความสุขอย่างสูงสุดในพระพุทธศาสนา ฯ
ปกติอุโบสถ หมายถึง อุโบสถที่รักษากันในวันพระตามปกติ เฉพาะวันหนึ่งคืนหนึ่งอย่างที่อุบาสกอุบาสิการักษาอยู่ในปัจจุบัน ฯ

วิชาพุทธประวัติ นักธรรมชั้นตรี ๒๕๔๙

ปัญหาและเฉลยวิชาพุทธประวัติ นักธรรมชั้นตรี
สอบในสนามหลวง
วันอังคาร ที่ ๓ ตุลาคม พุทธศักราช ๒๕๔๙
,
๑.
พุทธประวัติว่าด้วยเรื่องอะไร ? มีความสำคัญอย่างไรที่ต้องเรียนรู้ ?
ตอบ
ว่าด้วยเรื่องความเป็นมาของพระพุทธเจ้า เป็นการแสดงพระพุทธจริยาในด้านต่าง ๆ ของพระองค์ให้ปรากฏ ฯ
มีความสำคัญในการศึกษาและปฏิบัติพระพุทธศาสนา เพราะแสดงพระพุทธจริยาให้ปรากฏ เช่นเดียวกับตำนานย่อมมีความสำคัญต่อชาติของตนที่ให้รู้ได้ว่าชาติได้เป็นมาแล้วอย่างไร ฯ
๒.
พระนามและนามต่อไปนี้ เกี่ยวข้องกับเจ้าชายสิทธัตถะอย่างไร ?
๑. มหาปชาบดีโคตมี
๒. อสิตดาบส (กาฬเทวิลดาบส)
ตอบ
๑. มหาปชาบดีโคตมี เป็นพระมาตุจฉา คือพระน้านางของเจ้าชายสิทธัตถะ
๒. อสิตดาบส (กาฬเทวิลดาบส) คือ ดาบสผู้เป็นที่คุ้นเคยของราชสกุล ได้เข้าเฝ้าเจ้าสุทโธทนะ เมื่อเจ้าชายสิทธัตถะประสูติใหม่ ๆ และพยากรณ์ว่า พระราชกุมารจะได้เป็นพระเจ้าจักรพรรดิราช หรือศาสดาเอกในโลก ฯ
๓.
เจ้าชายสิทธัตถะทรงปรารภอะไรจึงเสด็จออกบรรพชา ? หลังจากบรรพชาแล้วกี่ปีจึงตรัสรู้ ?
ตอบ
ทรงปรารภความแก่ ความเจ็บ ความตาย และสมณะ (เทวทูต ๔) ฯ
๖ ปี จึงตรัสรู้ ฯ
๔.
พระพุทธเจ้าประสูติ ตรัสรู้ ปรินิพพานที่ใต้ต้นไม้อะไร ?
ตอบ
ประสูติ และ ปรินิพพาน ใต้ต้นสาละ
ตรัสรู้ ใต้ต้นโพธิ์ (อัสสัตถพฤกษ์) ฯ
๕.
ในปฐมเทศนา พระพุทธเจ้าทรงแสดงอริยสัจไว้เท่าไร ? อะไรบ้าง ?
ตอบ
ทรงแสดงอริยสัจไว้ ๔ ประการ ฯ คือ
๑. ทุกข์
๒. สมุทัย
๓. นิโรธ
๔. มรรค ฯ
๖.
เพราะเหตุใดพระพุทธเจ้าเลือกแคว้นมคธเป็นที่ประดิษฐานพระพุทธศาสนาเป็นครั้งแรก ?
ตอบ
เพราะแคว้นมคธเป็นเมืองใหญ่มีอำนาจและบริบูรณ์ด้วยสมบัติ คับคั่งด้วยประชาชน พระเจ้าพิมพิสารทรงปกครองโดยสิทธิ์ขาด ทั้งเป็นที่อยู่แห่งครูเจ้าลัทธิมากกว่ามาก ฯ
๗.
ผู้ใดได้ถวายภัตตาหารมื้อแรกหลังจากตรัสรู้ และภัตตาหารมื้อสุดท้ายก่อนปรินิพพานแก่พระพุทธเจ้า ?
ตอบ
ตปุสสะและภัลลิกะ ๒ พาณิช ได้ถวายภัตตาหารมื้อแรกหลังจากตรัสรู้แล้ว
นายจุนทกัมมารบุตร ได้ถวายภัตตาหารมื้อสุดท้ายก่อนปรินิพพาน ฯ
ศาสนพิธี
๘.
จงให้ความหมายของคำต่อไปนี้
ก. กุศลพิธี
ข. พุทธมามกะ
ค. บุญพิธี
ง. ปาฏิบุคลิกทาน
จ. สังฆทาน
ตอบ
ก. กุศลพิธี หมายถึง พิธีการบำเพ็ญกุศล
ข. พุทธมามกะ หมายถึง ผู้ประกาศตนว่าเป็นผู้รับนับถือพระพุทธเจ้า เป็นการแสดงตนให้ปรากฏว่ายอมรับนับถือพระพุทธศาสนาประจำชีวิตของตน
ค. บุญพิธี หมายถึง พิธีการทำบุญ
ง. ปาฏิบุคลิกทาน หมายถึง ทานที่ถวายเจาะจงเฉพาะรูปนั้นรูปนี้
จ. สังฆทาน หมายถึง ทานที่ถวายไม่เจาะจงรูปใด มอบให้เป็นของสงฆ์เฉลี่ยกันใช้สอย ฯ
๙.
การแสดงความเคารพพระมีกี่วิธี ? อะไรบ้าง ?
ตอบ
มี ๓ วิธี ฯ คือ
๑. ประนมมือ ในบาลีเรียกว่า ทำอัญชลี
๒. ไหว้ ในบาลีเรียกว่า นมัสการ
๓. กราบ ในบาลีเรียกว่า อภิวาท ฯ
๑๐.
การกรวดน้ำมีวิธีทำอย่างไรบ้าง ? คำกรวดน้ำแบบย่อที่สุดว่าอย่างไร ?
ตอบ
วิธีกรวดน้ำ คือเตรียมน้ำสะอาดใส่ไว้ในภาชนะที่ใส่น้ำกรวด พอพระสงฆ์เริ่มอนุโมทนาด้วยบทว่า ยถา… ก็เริ่มกรวดน้ำ โดยตั้งใจนึกอุทิศส่วนบุญ ฯ
คำกรวดน้ำแบบย่อว่า อิทํ เม ญาตีนํ โหตุ แปลว่า ขอบุญกุศลนี้จงสำเร็จแก่ญาติทั้งหลายของข้าพเจ้าเถิด หรือ สุขิตา โหนฺตุ ญาตโย แปลว่า ขอญาติทั้งหลายจงเป็นสุข ๆ เถิด ฯ

วิชาพุทธประวัติ นักธรรมชั้นตรี ๒๕๕๐

ปัญหาและเฉลยวิชาพุทธประวัติ นักธรรมชั้นตรี
สอบในสนามหลวง
วันจันทร์ ที่ ๒๒ ตุลาคม พุทธศักราช ๒๕๕๐
,
๑.
เมื่อพระพุทธเจ้าประสูติได้ ๕ วัน และ ๗ วัน มีเหตุการณ์สำคัญอะไรเกิดขึ้น ?
ตอบ
เมื่อประสูติได้ ๕ วัน พระราชบิดาเชิญพราหมณ์ ๑๐๘ คนมาฉันโภชนาหารทำนายพระลักษณะและขนานพระนามและเมื่อประสูติได้ ๗ วัน พระราชมารดาเสด็จสวรรคต ฯ
๒.
พระพุทธเจ้าประสูติ ตรัสรู้ และปรินิพพาน ในวันใด ? ที่ไหน ?
ตอบ
ประสูติในวันเพ็ญเดือน ๖ ก่อนพุทธศก ๘๐ ปี ในลุมพินีวัน
ตรัสรู้ในวันเพ็ญเดือน ๖ ก่อนพุทธศก ๔๕ ปี ใต้ต้นโพธิ์ (อัสสัตถพฤกษ์)
ปรินิพพานในวันเพ็ญเดือน ๖ ปี ณ ป่าไม้สาละ (สาลวโนทยาน)
๓.
เจ้าชายนันทกุมารกับเจ้าหญิงรูปนันทา เป็นพระโอรสและพระธิดาของใคร ? มีความเกี่ยวข้องกับเจ้าชายสิทธัตถกุมารอย่างไร ?
ตอบ
เป็นพระโอรสและพระธิดาของพระเจ้าสุทโธทนะกับพระนางปชาบดีโคตมี ฯ
เป็นพระกนิฏฐภาดาและ กนิฏฐภคินีต่างพระมารดา ฯ
๔.
เหตุการณ์ที่เงาต้นหว้าในเวลาบ่ายแล้วไม่คล้อยไปตามตะวัน กลับตั้งอยู่ดุจเวลาเที่ยง ปรากฏเมื่อคราวพระมหาบุรุษทรงทำอะไรอยู่ ?
ตอบ
ทรงนั่งขัดบัลลังก์สมาธิ เจริญอานาปานสติกัมมัฏฐาน ทำปฐมฌาน ให้เกิดขึ้น ฯ
๕.
ธรรมจักษุ ดวงตาเห็นธรรมนั้น คือเห็นว่าอย่างไร ? ได้เกิดขึ้นแก่ ผู้ใดเป็นคนแรก ?
ตอบ
เห็นว่า “สิ่งใดสิ่งหนึ่งมีความเกิดขึ้นเป็นธรรมดา สิ่งนั้นทั้งหมดล้วนมีความดับเป็นธรรมดา” ฯ เกิดแก่โกณฑัญญพราหมณ์เป็นคนแรก ฯ
๖.
พระพุทธองค์ทรงปลงอายุสังขาร คือทรงทำอย่างไร ? ไหน ? เมื่อไร ?
ตอบ
คือทรงกำหนดพระหฤทัยว่า “จักปรินิพพานในอีก ๓ เดือนข้างหน้า” ฯ
ทรงทำที่ปาวาลเจดีย์ เมืองเวสาลี แคว้นวัชชี ฯ
เมื่อวันเพ็ญเดือน ๓ ก่อนปรินิพพาน ๓ เดือน (วันมาฆบูชา) ฯ
๗.
พระพุทธเจ้าเสวยพระกระยาหารอะไร ก่อนแต่เสด็จปรินิพพาน ? ใครถวาย ?
ตอบ
เสวยมังสะสุกรอ่อน (สูกรมัททวะ) ฯ นายจุนทกัมมารบุตรถวาย ฯ
ศาสนพิธี
๘.
ศาสนพิธี คืออะไร ? เมื่อแยกเป็นหมวดจะได้หมวดอะไรบ้าง ? การทำบุญขึ้นบ้านใหม่จัดอยู่ในหมวดไหน ?
ตอบ
แบบอย่างหรือแบบแผนต่าง ๆ ที่พึงปฏิบัติในทางพระพุทธศาสนา ฯ
เมื่อแยกแล้วจะได้
๑. หมวดกุศลพิธี
๒. หมวดบุญพิธี
๓. หมวดทานพิธี
๔. หมวดปกิณกะ ฯ
การทำบุญขึ้นบ้านใหม่จัดอยู่ในหมวดบุญพิธี ฯ
๙.
วันสำคัญทางพุทธศาสนาที่นิยมประกอบพิธีกรรมมีการบูชาเป็นต้น ในหนึ่งปีมีอะไรบ้าง ?
ตอบ
วันวิสาขบูชา วันอัฏฐมีบูชา วันมาฆบูชา และวันอาสาฬหบูชา ฯ
๑๐.
การเดินเวียนเทียนรอบปูชนียสถานในวันสำคัญทางพระศาสนา เดินเวียนซ้ายหรือเดินเวียนขวา ? เดินเวียนกี่รอบ ? แต่ละรอบพึงปฏิบัติอย่างไร ?
ตอบ
เดินเวียนขวา คือเดินเวียนไปทางที่มือขวาของตนหันเข้าหาสถานที่ ที่เวียนนั้น ฯ
เวียน ๓ รอบ ฯ
พึงปฏิบัติอย่างนี้
รอบที่ ๑ พึงตั้งใจระลึกถึงพระพุทธคุณโดยนัยบท อิติปิ โส ภควา อรหํ ฯลฯ
รอบที่ ๒ พึงตั้งใจระลึกถึงพระธรรมคุณโดยนัยบท สฺวากฺขาโต ภควตา ธมฺโม ฯลฯ
รอบที่ ๓ พึงตั้งใจระลึกถึงพระสังฆคุณโดยนัยบท สุปฏิปนฺโน ภควโต ฯลฯ ฯ

วิชาพุทธประวัติ นักธรรมชั้นตรี ๒๕๕๑

ปัญหาและเฉลยวิชาพุทธประวัติ นักธรรมชั้นตรี
สอบในสนามหลวง
วันศุกร์ ที่ ๑๐ ตุลาคม พุทธศักราช ๒๕๕๑
,
๑.
คนในชมพูทวีปแบ่งเป็นกี่วรรณะ ? อะไรบ้าง ? พระพุทธบิดาอยู่ในวรรณะอะไร ?
ตอบ
แบ่งเป็น ๔ วรรณะ ฯ คือ กษัตริย์ พราหมณ์ แพศย์ และศูทร ฯ
อยู่ในวรรณะกษัตริย์ ฯ
๒.
อสิตดาบสได้ทำนายสิทธัตถกุมารไว้อย่างไร ?
ตอบ
ทำนายไว้ว่า ถ้าอยู่ครองสมบัติ จักได้เป็นพระเจ้าจักรพรรดิ ถ้าออกบวช จักได้เป็นพระศาสดาเอกในโลก ฯ
๓.
พระกระยาหารมื้อแรกของพระพุทธเจ้าหลังตรัสรู้คืออะไร ? ใครเป็นผู้ถวาย ?
ตอบ
คือ ข้าวสัตตุผง ข้าวสัตตุก้อน ฯ
พ่อค้า ๒ คน ชื่อตปุสสะและภัลลิกะ ฯ
๔.
พระอรหันตสาวก ๕ รูปแรก คือใครบ้าง ?
ตอบ
คือ ๑. พระโกณฑัญญะ ๒. วัปปะ ๓. ภัททิยะ ๔. มหานามะ ๕. อัสสชิ ฯ
๕.
พระพุทธเจ้าทรงแสดงอาทิตตปริยายสูตรแก่ใคร ? ที่ไหน ?
ตอบ
แก่ชฎิล ๓ พี่น้อง และบริวาร ๑,๐๐๐ คน ฯ
ที่ตำบลคยาสีสะ ใกล้แม่น้ำคยา ฯ
๖.
จาตุรงคสันนิบาต คือ การประชุมที่ประกอบด้วยองค์อะไรบ้าง ?
ตอบ
ด้วยองค์ คือ
๑. พระสาวกผู้เข้าประชุมนั้น ล้วนเป็นพระอรหันต์
๒. ทุกท่านล้วนได้รับเอหิภิกขุอุปสัมปทา
๓. ไม่ได้มีการนัดหมาย ต่างมาประชุมพร้อมกันเอง
๔. วันนั้นเป็นวันเพ็ญเดือนมาฆะ และพระศาสดาประทานพระบรมพุทโธวาท ซึ่งเรียกว่า โอวาทปาฏิโมกข์ ฯ
๗.
สถานที่ต่อไปนี้เกี่ยวข้องกับพระพุทธเจ้าอย่างไร
ก. ลุมพินีวัน
ข. อิสิปตนมฤคทายวัน
ค. สาลวโนทยาน
ตอบ
ก. ลุมพินีวัน เป็นสถานที่ประสูติ
ข. อิสิปตนมฤคทายวัน เป็นสถานที่ทรงแสดงปฐมเทศนา
ค. สาลวโนทยาน เป็นสถานที่ปรินิพพาน
ศาสนพิธี
๘.
คำอาราธนาเบญจศีล ว่าอย่างไร ?
ตอบ
มยํ ภนฺเต, วิสุํ วิสุํ รกฺขนตฺถาย, ติสรเณน สห ปญฺจสีลานิ ยาจาม
ทุติยมฺปิ มยํ ภนฺเต, วิสุํ วิสุํ รกฺขนตฺถาย, ติสรเณน สห ปญฺจสีลานิ ยาจาม
ตติยมฺปิ มยํ ภนฺเต, วิสุํ วิสุํ รกฺขนตฺถาย, ติสรเณน สห ปญฺจสีลานิ ยาจาม ฯ
๙.
ในพิธีทำบุญงานมงคล เจ้าภาพพึงจุดเทียนน้ำมนต์ เมื่อพระสงฆ์เจริญพระพุทธมนต์สูตรใด ?
ตอบ
มงคลสูตร ฯ
๑๐.
คำอาราธนาพระสงฆ์มาสวดมนต์ในพิธีทำบุญงานมงคลกับในพิธีทำบุญงานอวมงคลต่างกันอย่างไร ?
ตอบ
ในงานมงคล ใช้คำว่า ขออาราธนาเจริญพระพุทธมนต์ ส่วนในงานอวมงคล ใช้คำว่า ขออาราธนาสวดพระพุทธมนต์

วิชาพุทธประวัติ นักธรรมชั้นตรี ๒๕๕๒

ปัญหาและเฉลยวิชาพุทธประวัติ นักธรรมชั้นตรี
สอบในสนามหลวง
วันพุธ ที่ ๓๐ กันยายน พ.ศ.๒๕๕๒
,
๑.
การเรียนรู้พุทธประวัติได้ประโยชน์อย่างไร ?
ตอบ
ได้ประโยชน์ ๒ ประการ คือ
๑. ในด้านการศึกษา ทำให้ทราบความเป็นมาของพระพุทธเจ้า เช่นเดียวกับการศึกษาตำนานความเป็นมาของชาติตน ทำให้บุคคลได้ทราบว่า ชาติของตนเป็นมาอย่างไร มีความสำคัญอย่างไรเป็นต้น
๒. ในด้านปฏิบัติ ทำให้บุคคลได้แนวในการดำเนินชีวิตตามพระพุทธจริยา อันเป็นปฏิปทานำความสุขความเจริญมาให้แก่บุคคล ตามสมควรแก่การประพฤติปฏิบัติ ฯ
๒.
เทวทูต ๔ ที่เจ้าชายสิทธัตถะทรงเห็นคืออะไรบ้าง ? ทรงเห็นแล้ว มีพระดำริอย่างไร ?
ตอบ
คือ คนแก่ คนเจ็บ คนตาย และสมณะ ฯ
ทรงมีพระดำริว่า บุคคลทั่วไปถูกความเจ็บ ความแก่ ความตายครอบงำ ไม่ล่วงพ้นไปได้ ถึงพระองค์เองก็มีอย่างนั้นเป็นธรรมดา ควรแสวงหาอุบายเครื่องพ้น แต่ฆราวาสเป็นที่คับแคบดุจเป็นทางที่มาแห่งธุลี บรรพชาเป็นช่องว่าง พอที่จะแสวงหาอุบายนั้นได้ จึงน้อมพระหฤทัยไปในบรรพชา ฯ
๓.
การที่พระมหาบุรุษทรงเลิกบำเพ็ญทุกกรกิริยานั้น เพราะเหตุไร ?
ตอบ
เพราะทรงดำริว่า ทุกกรกิริยาที่ทรงบำเพ็ญนั้นจะยิ่งไปกว่านี้ไม่มี แต่ก็ไม่เป็นทางให้ตรัสรู้ได้ การบำเพ็ญเพียรทางจิตจักเป็นทางตรัสรู้ได้กระมัง แต่คนซูบผอมเช่นนี้ไม่สามารถทำได้ จึงทรงเลิกบำเพ็ญทุกกรกิริยา กลับมาเสวยพระอาหารตามปกติ ฯ
๔.
อนัตตลักขณสูตร ว่าด้วยเรื่องอะไร ? ทรงแสดงเมื่อไร ? ผลเป็นอย่างไร ?
ตอบ
ว่าด้วย ขันธ์ ๕ เป็นอนัตตา ฯ
เมื่อวันแรม ๕ ค่ำ เดือน ๘ ฯ
ผล คือจิตของปัญจวัคคีย์ทั้ง ๕ พ้นแล้วจากอาสวะ ไม่ถือมั่นด้วยอุปาทาน ฯ
๕.
ฆราวาสที่บรรลุพระอรหัตผลคนแรกคือใคร ? เพราะฟังธรรมอะไร ?
ตอบ
คือ ยสกุลบุตร ฯ เพราะฟังอนุปุพพีกถา และอริยสัจ ๔ ฯ
๖.
พระพุทธเจ้าเลือกแคว้นมคธเป็นที่ประดิษฐานพระพุทธศาสนาเป็นแห่งแรก เพราะเหตุไร ?
ตอบ
เพราะแคว้นมคธ เป็นแคว้นใหญ่มีอำนาจและบริบูรณ์ด้วยสมบัติ มีประชาชนมาก มีเจ้าลัทธิมาก จึงทรงเลือก ฯ
๗.
พระอัครสาวกทั้ง ๒ องค์สำเร็จเป็นพระโสดาบันเพราะฟังธรรมจากใคร ?
ตอบ
พระสารีบุตร ฟังธรรมจากพระอัสสชิเถระ ฯ
พระโมคคัลลานะ ฟังธรรมจากพระสารีบุตร ฯ
๘.
พระพุทธรูป สังเวชนียสถาน ตุมพสถูป และ อังคารสถูป อย่างไหนเป็นบริโภคเจดีย์และอุทเทสิกเจดีย์ ?
ตอบ
สังเวชนียสถาน ตุมพสถูป และ อังคารสถูป เป็นบริโภคเจดีย์
พระพุทธรูป เป็นอุทเทสิกเจดีย์ ฯ
ศาสนพิธี
๙.
อุโบสถศีลมีกี่ข้อ? ข้อที่ ๓ ว่าอย่างไร? การเข้าจำอุโบสถศีลนี้อยู่ในหมวดไหนของศาสนพิธี?
ตอบ
มี ๘ ข้อ ฯ
ข้อที่ ๓ ว่า อพฺรหฺมจริยา เวรมณี สิกฺขาปทํ สมาทิยามิ ฯ อยู่ในหมวดกุศลพิธี ฯ
๑๐.
การแสดงความเคารพในศาสนพิธีมีอะไรบ้าง ? ในแต่ละอย่างมีวิธีปฏิบัติอย่างไร ?
ตอบ
มี ประนมมือ ๑ ไหว้ ๑ กราบ ๑ ฯ
ประนมมือ คือการกระพุ่มมือทั้งสองประกบกันไว้ระหว่างอกโดยให้ทุกนิ้วของมือทั้งสองแนบชิดติดตรงกัน
ไหว้ คือการยกมือที่ประนมขึ้นพร้อมก้มศีรษะเล็กน้อยให้มือประนมจรดหน้าผาก นิ้วมือทั้ง ๒ อยู่ระหว่างคิ้ว
กราบ คือการแสดงอาการกราบราบลงพื้นด้วยเบญจางคประดิษฐ์ ฯ

วิชาพุทธประวัติ นักธรรมชั้นตรี ๒๕๕๓

ปัญหาและเฉลยวิชาพุทธประวัติ นักธรรมชั้นตรี
สอบในสนามหลวง
วันอังคาร ที่ ๑๙ ตุลาคม พุทธศักราช ๒๕๕๓
,
๑.
ศากยวงศ์สืบเชื้อสายมาจากชนชาติใด ? ชนชาตินั้นมาตั้งถิ่นฐานในชมพูทวีปได้อย่างไร ?
ตอบ
สืบเชื้อสายมาจากชนชาติอริยกะ ฯ ชาวอริยกะนั้นเป็นผู้เจริญด้วยความรู้และขนบธรรมเนียม มีอำนาจมากกว่าพวกมิลักขะเจ้าของถิ่นเดิม เมื่อข้ามภูเขาหิมาลัยมาก็รุกไล่พวกมิลักขะ เจ้าของถิ่นเดิมให้ถอยร่นลงมาทางใต้แล้วเข้าตั้งถิ่นฐานในชมพูทวีปแทน ฯ
๒.
ภายใน ๗ วัน หลังจากสิทธัตถะราชกุมารประสูติแล้ว มีเหตุการณ์สำคัญอะไรบ้าง ?
ตอบ
๑. เมื่อแรกประสูติ อสิตดาบส (กาฬเทวิลดาบส) เข้าเฝ้าเยี่ยมและทำนายลักษณะ
๒. วันที่ ๕ พระเจ้าสุทโธทนะเชิญพราหมณ์ ๑๐๘ คนมาฉันโภชนาหารและขนานพระนามพระราชกุมารว่าสิทธัตถกุมาร
๓. วันที่ ๗ พระราชมารดาทิวงคต ฯ
๓.
พระพุทธเจ้าเสด็จออกบรรพชา ตรัสรู้ และปรินิพพาน เมื่อมีพระชนมายุเท่าไรบ้าง ?
ตอบ
เสด็จออกบรรพชา เมื่อมีพระชนมายุ ๒๙ ปี
ตรัสรู้ เมื่อมีพระชนมายุ ๓๕ ปี
ปรินิพพาน เมื่อมีพระชนมายุ ๘๐ ปี ฯ
๔.
ปัญจวัคคีย์ คือใคร ? เกี่ยวข้องกับพระพุทธเจ้าขณะที่ยังทรงบำเพ็ญทุกรกิริยาอย่างไร ?
ตอบ
คือ นักบวชกลุ่มหนึ่ง มีทั้งหมด ๕ คน มีท่านโกณทัญญะเป็นหัวหน้า ฯ
ได้ตามเสด็จ คอยอุปัฏฐากรับใช้อยู่ตลอดเวลา ฯ
๕.
เมื่อพระพุทธเจ้าตรัสรู้ใหม่ ๆ พระองค์ทรงพิจารณาบุคคลผู้สามารถจะรู้ธรรมได้โดยเปรียบเทียบกับบัว ๓ เหล่า อย่างไรบ้าง ?
ตอบ
๑. บุคคลบางคน มีกิเลสน้อย มีอินทรีย์แก่กล้า เป็นผู้จะพึงสอนให้รู้ได้โดยง่าย เหมือนบัวที่ตั้งอยู่พ้นน้ำ เมื่อถูกแสงอาทิตย์ก็จักบานในวันนั้น
๒. บุคคลบางคน มีกิเลสปานกลาง มีอินทรีย์ปานกลาง เป็นผู้จะพึงสอนให้รู้ได้ เมื่อได้รับคำแนะนำเปรียบเหมือนบัวที่ตั้งอยู่เสมอน้ำ จักบานในวันพรุ่งนี้
๓. บุคคลบางคน มีกิเลสหนา มีอินทรีย์อ่อน เมื่อได้รับการสั่งสอนอบรมอยู่เสมอ ๆ ก็จะสามารถบรรลุธรรมได้ เปรียบเหมือนบัวที่ตั้งอยู่ในน้ำ จักบานในวันต่อ ๆ ไป ฯ
๖.
คำว่า ดวงตาเห็นธรรม นั้นคือเห็นอย่างไร ? พระโมคคัลลานะและพระสารีบุตรได้ดวงตาเห็นธรรมเพราะฟังธรรมจากใคร ?
ตอบ
เห็นว่า สิ่งใดสิ่งหนึ่งมีความเกิดขึ้นเป็นธรรมดา สิ่งนั้นทั้งมวลมีความดับเป็นธรรมดา ฯ
พระโมคคัลลานะได้ดวงตาเห็นธรรมเพราะฟังธรรมจากพระสารีบุตร และพระสารีบุตรได้ดวงตาเห็นธรรมเพราะฟังธรรมจากพระอัสสชิเถระ ฯ
๗.
สังเวชนียสถาน ๔ ได้แก่ที่ใดบ้าง ?
ตอบ
ได้แก่
๑. สถานที่ประสูติ
๒. สถานที่ตรัสรู้
๓. สถานที่แสดงปฐมเทศนา
๔. สถานที่ปรินิพพาน ฯ
๘.
พระพุทธเจ้าทรงสรรเสริญปฏิบัติบูชายิ่งกว่าอามิสบูชา เพราะเหตุไร ?
ตอบ
เพราะเมื่อพุทธบริษัทปฏิบัติธรรมได้สมควรแก่ธรรมแล้ว ก็จะเป็นปัจจัยให้ตรัสรู้ธรรมได้ ทั้งเป็นจุดมุ่งหมายสูงสุดในพระพุทธศาสนา และเป็นพระพุทธประสงค์หลักในการเผยแผ่พระพุทธศาสนา อีกทั้งการปฏิบัตินี้จะทำให้ศาสนาตั้งมั่นอยู่ได้ยืนนาน ฯ
ศาสนพิธี
๙.
พุทธมามกะหรือพุทธมามิกาหมายถึงบุคคลเช่นไร ?
ตอบ
หมายถึง บุคคลผู้เป็นชายหรือหญิงผู้รับนับถือพระพุทธเจ้าเป็นที่พึ่งของตน ยอมรับนับถือพระพุทธศาสนาประจำชีวิตของตนนั่นเอง ฯ
๑๐.
ในการประเคนของถวายพระ มีวิธีปฏิบัติอย่างไร ?
ตอบ
จับของที่จะประเคนด้วยมือทั้งสอง ยกขึ้นให้สูงเล็กน้อยแล้วน้อมถวายพระซึ่งท่านจะยื่นเมื่อทั้งสองออกมารับ หากว่าผู้ถวายเป็นสตรี พึงวางของลงบนผ้ากราบที่พระปูไว้ข้างหน้า เสร็จแล้วพึงไหว้หรือกราบก็เป็นอันเสร็จวิธีการประเคน การประเคนนี้ต้องแสดงออกด้วยความเคารพ ไม่ใช่เสือกไสให้ หรือทิ้งให้โดยไม่เคารพ อีกอย่าง ของที่จะประเคนนั้นต้องเป็นสิ่งของที่คน ๆ เดียวพอยกได้อย่างธรรมดา ไม่ใช่ของหนักหรือใหญ่จนเกินไป ฯ

วิชาพุทธประวัติ นักธรรมชั้นตรี ๒๕๕๔

ปัญหาและเฉลยวิชาพุทธประวัติ นักธรรมชั้นตรี
สอบในสนามหลวง
วันเสาร์ ที่ ๘ ตุลาคม พุทธศักราช ๒๕๕๔
,
๑.
ประชาชนในชมพูทวีป มีกี่จำพวก ? จำพวกไหนบ้าง ?
ตอบ
มี ๒ จำพวก คือ
๑. มิลักขะ เจ้าของถิ่นเดิม
๒. อริยกะ พวกอพยพมาใหม่ ฯ
(หรือจะตอบว่า มี ๔ จำพวก หรือวรรณะ ๔ ก็ได้)
๒.
เมื่อพระมหาบุรุษมีพระชนมายุได้ ๗ ปี ๑๖ ปี ๒๙ ปี มีเหตุการณ์สำคัญอะไรบ้าง ?
ตอบ
เมื่อพระชนมายุได้ ๗ ปี พระราชบิดาตรัสสั่งให้ขุดสระโบกขรณี ๓ สระในพระราชวัง ให้เป็นที่เล่นสำราญแก่พระองค์
เมื่อพระชนมายุได้ ๑๖ ปี พระราชบิดาตรัสสั่งให้สร้างปราสาท ๓ หลังเพื่อเป็นที่เสด็จอยู่ใน ๓ ฤดู และตรัสขอพระนางยโสธรามาอภิเษกเป็นพระชายา
เมื่อพระชนมายุได้ ๒๙ ปี ได้พระโอรสนามว่าพระราหุลกุมาร และเสด็จออกบรรพชา ฯ
๓.
พระมหาบุรุษทรงบำเพ็ญทุกรกิริยา ณ ที่ไหน ? ผู้ที่รู้เห็นเป็นพยานในเรื่องนี้คือใคร ?
ตอบ
ณ ตำบลอุรุเวลาเสนานิคม แคว้นมคธ ฯ
คือ พระปัญจวัคคีย์ ฯ
๔.
พระมหาบุรุษได้ทรงศึกษาในสำนักอาฬารดาบสและอุทกดาบสจนจบวิชาความรู้ของอาจารย์ การที่กล่าวว่า พระองค์ตรัสรู้ชอบด้วยพระองค์เองโดยไม่มีใครเป็นครูอาจารย์นั้นเพราะเหตุไร ?
ตอบ
เพราะความรู้ที่เรียนในสำนักดาบสทั้ง ๒ นั้น เป็นโลกิยธรรม ส่วนความรู้ที่ตรัสรู้เองนั้น เป็นโลกุตรธรรมที่ไม่มีใครรู้มาก่อน ฯ
๕.
พระอัญญาโกณฑัญญะได้ชื่อว่าเป็นปฐมสาวก เพราะเหตุไร ?
ตอบ
เพราะได้ฟังธัมมจักกัปปวัตตนสูตร จนได้ดวงตาเห็นธรรมเป็นองค์แรก ฯ
๖.
คำว่า “ที่นี่วุ่นวายหนอ ที่นี่ขัดข้องหนอ” เป็นคำอุทานของใคร ? ความวุ่นวายขัดข้องนั้นสงบลงได้อย่างไร ?
ตอบ
ของยสกุลบุตร ฯ
สงบได้โดยการฟังอนุปุพพีกถาและอริยสัจ ๔ ที่พระพุทธเจ้าทรงแสดงโปรด ฯ
๗.
สถานที่ต่อไปนี้เกี่ยวข้องกับพระบรมศาสดาอย่างไร ?
๑. ลุมพินีวัน
๒. อิสิปตนมฤคทายวัน
๓. ลัฏฐิวัน
๔. เวฬุวัน
๕. สาลวัน
ตอบ
๑. ลุมพินีวัน เป็นสถานที่ประสูติ
๒. อิสิปตนมฤคทายวัน เป็นที่แสดงปฐมเทศนาโปรดพระปัญจวัคคีย์
๓. ลัฏฐิวัน เป็นที่แสดงธรรมโปรดพระเจ้าพิมพิสารและบริวารจนสำเร็จเป็นพระโสดาบัน
๔. เวฬุวัน เป็นสถานที่แสดงโอวาทปาติโมกข์
๕. สาลวัน เป็นสถานที่แสดงมรรคมีองค์แปดแก่สุภัททปริพาชก และเป็นสถานที่เสด็จดับขันธปรินิพพาน ฯ
๘.
ถูปารหบุคคล คือบุคคลเช่นไร ? ได้แก่ใครบ้าง ?
ตอบ
คือบุคคลที่ควรแก่การบรรจุอัฐิธาตุไว้ในสถูปเพื่อเป็นที่กราบไหว้สักการบูชา ฯ
ได้แก่ พระสัมมาสัมพุทธเจ้า พระปัจเจกพุทธเจ้า พระอรหันตสาวกและพระเจ้าจักรพรรดิราช ฯ
ศาสนพิธี
๙.
ปาฏิบุคลิกทานต่างจากสังฆทานอย่างไร ?
ตอบ
ปาฏิบุคลิกทาน คือ ทานที่ถวายเจาะจงเฉพาะพระรูปนั้นรูปนี้
ส่วนสังฆทาน คือ ทานที่ถวายไม่เจาะจงพระรูปใด มอบเป็นของกลางเจาะจงสงฆ์ ฯ
๑๐.
จงเขียนคำอาราธนาพระปริตรมาดู
ตอบ
วิปตฺติปฏิพาหาย สพฺพสมฺปตฺติสิทฺธิยา
สพฺพทุกฺขวินาสาย ปริตฺตํ พฺรูถ มงฺคลํ ฯ
วิปตฺติปฏิพาหาย สพฺพสมฺปตฺติสิทฺธิยา
สพฺพภยวินาสาย ปริตฺตํ พฺรูถ มงฺคลํ ฯ
วิปตฺติปฏิพาหาย สพฺพสมฺปตฺติสิทฺธิยา
สพฺพโรควินาสาย ปริตฺตํ พฺรูถ มงฺคลํ ฯ