ปัญหาและเฉลยวิชาวินัยบัญญัติ นักธรรมชั้นเอก
สอบในสนามหลวง
วันจันทร์ ที่ ๕ พฤศจิกายน พุทธศักราช ๒๕๔๔
สอบในสนามหลวง
วันจันทร์ ที่ ๕ พฤศจิกายน พุทธศักราช ๒๕๔๔
,
๑.
๑.๑ อปโลกนกรรมมีกี่อย่าง ? อะไรบ้าง ?
๑.๒สงฆ์ผู้ทำสังฆกรรม มีกำหนดจำนวนไว้อย่างไร ?
ตอบ
๑.๑ มี ๕ อย่างคือ
๑. นิสสารณา นาสนะสามเณรผู้กล่าวตู่พระผู้มีพระภาคเจ้า
๒. โอสารณา รับสามเณรผู้ถูกนาสนะแล้วกลับประพฤติเรียบร้อย ให้เข้าหมู่
๓. ภัณฑูกรรม บอกขออนุญาตปลงผมคนผู้จะบวชอันภิกษุจะทำเอง
๔. พรหมทัณฑ์ ประกาศไม่ว่ากล่าวภิกษุหัวดื้อว่ายาก
๕. กัมมลักขณะ อปโลกน์แจกอาหารในโรงฉันเป็นต้น
๑.๒ มีกำหนดจำนวนไว้ดังนี้
๑. จตุวรรค สงฆ์มีจำนวน ๔ รูป
๒. ปัญจวรรค สงฆ์มีจำนวน ๕ รูป
๓. ทสวรรค สงฆ์มีจำนวน ๑๐ รูป
๔. วีสติวรรค สงฆ์มีจำนวน ๒๐ รูป
๒.
๒.๑ วัตถุที่ใช้เป็นนิมิตกำหนดเขตสีมามีกี่อย่าง ? อะไรบ้าง ?
๒.๒ ปัจจุบันนิยมใช้วัตถุอะไรเป็นนิมิต ? และวัตถุที่จะใช้เป็นนิมิตนั้นได้มีกำหนดไว้อย่างไร ?
ตอบ
๒.๑ มี ๘ อย่างคือ
๑. ภูเขา
๒. ศิลา
๓. ป่าไม้
๔. ต้นไม้
๕. จอมปลวก
๖. หนทาง
๗. แม่น้ำ
๘. น้ำ
๒.๒ ใช้ศิลาเป็นนิมิต มีกำหนดไว้ดังนี้
๑. เป็นศิลาหินแท้ หินปนแร่ ใช้ได้ทั้งหมด
๒. เป็นศิลามีก้อนโตไม่ถึงตัวช้าง ขนาดเท่าศีรษะโคหรือกระบือเขื่อง ๆ
๓. เป็นศิลาแท่งเดียว
อย่างเล็กขนาดเท่าก้อนน้ำอ้อยหนัก ๓๒ ปะละ ราว ๕ ชั่งก็ใช้ได้
๓.
๓.๑ สมานสังวาสสีมา และติจีวราวิปปวาสสีมา ได้แก่สีมาเช่นไร ?
๓.๒ ในการถอน และสมมติ สีมาทั้ง ๒ นี้ มีวิธีปฏิบัติก่อนหลังอย่างไร ?
ตอบ
๓.๑ สีมาที่ทรงพระอนุญาตให้สงฆ์สมมติเป็นแดนมีสังวาสเสมอกัน ภิกษุผู้อยู่ในเขตนี้มีสิทธิในอันจะเข้าอุโบสถ ปวารณา และสังฆกรรมร่วมกัน เรียกว่า สมานสังวาสสีมา สมานสังวาสสีมานี้ ทรงพระอนุญาตให้สมมติติจีวราวิปปวาส ซ้ำลงได้อีก เว้นบ้าน และอุปจารบ้านอันตั้งอยู่ในสีมานั้น เมื่อได้สมมติอย่างนี้แล้ว แม้ภิกษุอยู่ห่างจากไตรจีวรในสีมานั้น ก็ไม่เป็นอันอยู่ปราศ เรียกว่า ติจีวราวิปปวาสสีมา
๓.๒ ในการถอน ให้ถอนติจีวราวิปปวาสสีมาก่อน ถอนสมานสังวาสสีมาภายหลังในการสมมติ ให้สมมติสมานสังวาสสีมาก่อน สมมติติจีวราวิปปวาสสีมาภายหลัง
๔.
๔.๑ ภิกษุผู้ควรได้รับสมมติให้เป็นภัตตุทเทสกะ ต้องประกอบด้วยคุณสมบัติเช่นไร ?
๔.๒ ภัตรที่ควรแจกเฉพาะมีกี่อย่าง ? อะไรบ้าง ?
ตอบ
๔.๑ ต้องประกอบด้วยคุณสมบัติดังนี้คือ
ก. เว้นอคติ ๔ คือฉันทาคติ โทสาคติ โมหาคติ ภยาคติ
ข. รู้จักภัตรที่ควรแจกหรือมิควรแจก
ค. รู้จักลำดับที่พึงแจก
๔.๒ มี ๕ อย่างคือ
ก. อาคันตุกภัตร อาหารที่เขาถวายเฉพาะภิกษุอาคันตุกะ
ข. คมิยภัตร อาหารที่เขาถวายเฉพาะภิกษุผู้จะไปอยู่ที่อื่น
ค. คิลานภัตร อาหารที่เขาถวายเฉพาะภิกษุอาพาธ
ง. คิลานุปัฏฐากภัตร อาหารที่เขาถวายเฉพาะภิกษุผู้พยาบาลไข้
จ. กุฏิภัตร อาหารที่เขาถวายแก่ภิกษุผู้อยู่ในกุฏิที่เขาสร้าง
๕.
๕.๑ อภัพบุคคลในอุปสมบทกรรมได้แก่บุคคลเช่นไร ? โดยวัตถุมีกี่อย่าง ? อะไรบ้าง ?
๕.๒ ปัจฉิมกิจแห่งการอุปสมบทมีอะไรบ้าง ? ตอบเพียง ๒ ข้อ
ตอบ
๕.๑ ได้แก่บุคคลที่ไม่สมควรแก่การอุปสมบท อุปสมบทไม่ขึ้น ถูกห้ามอุปสมบทตลอดชีวิต โดยวัตถุมี ๓ คือ
๑. พวกที่มีเพศบกพร่อง ไม่รู้ว่าเป็นชายหรือเป็นหญิง
๒. พวกประพฤติผิดพระธรรมวินัย เช่น ฆ่าพระอรหันต์ เป็นต้น
๓. พวกประพฤติผิดต่อกำเนิดของตน คือฆ่ามารดาบิดา
๕.๒ มี ๖ ข้อ (ตอบเพียง ๒ ข้อ) คือ
๑. วัดเงาแดดในทันที
๒. บอกประมาณแห่งฤดู
๓. บอกส่วนแห่งวัน
๔. บอกสังคีติ
๕. บอกนิสสัย ๔
๖. บอกอกรณียกิจ ๔
๖.
๖.๑ วิวาทาธิกรณ์คืออะไร ?
๖.๒ วิวาทาธิกรณ์นั้น ระงับด้วยอธิกรณสมถะกี่อย่าง ? อะไรบ้าง ?
ตอบ
๖.๑ คืออธิกรณ์ที่เกิดจากการทะเลาะกัน โต้เถียงกัน โดยปรารภพระธรรมวินัย
๖.๒ ด้วยอธิกรณสมถะ ๒ อย่างคือ
สัมมุขาวินัย
เยภุยยสิกา
๗.
๗.๑ วุฏฐานวิธี แปลว่าอะไร ? ประกอบด้วยอะไรบ้าง ?
๗.๒ ในการทำวุฏฐานวิธีแต่ละอย่างนั้น ต้องการสงฆ์จำนวนเท่าไร ?
ตอบ
๗.๑ แปลว่าระเบียบเป็นเครื่องออกจากอาบัติ ประกอบด้วย ปริวาส มานัต ปฏิกัสสนา และอัพภาน
๗.๒ การให้ปริวาส ให้มานัต และทำปฏิกัสสนาต้องการสงฆ์จตุวรรค การให้อัพภาน ต้องการสงฆ์วีสติวรรค
พระราชบัญญัติคณะสงฆ์ พุทธศักราช ๒๕๐๕, (ฉบับที่ ๒) พุทธศักราช ๒๕๓๕
๘.
๘.๑ ตามมาตรา ๑๒ แห่งพระราชบัญญัติคณะสงฆ์ กำหนดองค์ประกอบของมหาเถรสมาคมไว้อย่างไร ?
๘.๒ มหาเถรสมาคมมีอำนาจหน้าที่อย่างไร ? ตอบเพียง ๒ ข้อ
ตอบ
๘.๑ กำหนดไว้ดังนี้
ก. สมเด็จพระสังฆราช ทรงดำรงตำแหน่งประธานกรรมการโดยตำแหน่ง
ข. สมเด็จพระราชาคณะทุกรูป เป็นกรรมการโดยตำแหน่ง และ
ค. พระราชาคณะซึ่งสมเด็จพระสังฆราชทรงแต่งตั้ง มีจำนวนไม่เกิน ๑๒ รูป เป็นกรรมการ
๘.๒ มีอำนาจหน้าที่อย่างนี้ (ตอบเพียง ๒ ข้อ)
ก. ปกครองคณะสงฆ์ให้เป็นไปโดยเรียบร้อยดีงาม
ข. ปกครองและกำหนดการบรรพชาสามเณร
ค. ควบคุมและส่งเสริมการศาสนศึกษา การศึกษาสงเคราะห์ การสาธารณูปการ และการสาธารณสงเคราะห์ของคณะสงฆ์
ง. รักษาหลักพระธรรมวินัยของพระพุทธศาสนา
จ. ปฏิบัติหน้าที่อื่น ๆ ตามที่บัญญัติไว้ในพระราชบัญญัตินี้หรือกฎหมายอื่น
๙.
๙.๑ ตามมาตรา ๒๑ แห่งพระราชบัญญัติคณะสงฆ์ ให้จัดแบ่งเขตปกครองคณะสงฆ์ส่วนภูมิภาคไว้อย่างไร ?
๙.๒ พระภิกษุจะต้องรับนิคหกรรมเมื่อทำผิดเช่นไร ? และได้รับนิคหกรรมให้สึก ต้องสึกภายในเวลาเท่าไร ?
ตอบ
๙.๑ แบ่งดังนี้คือ
๑. ภาค
๒. จังหวัด
๓. อำเภอ
๔. ตำบล
๕. ส่วนจำนวนและเขตปกครองดังกล่าวให้เป็นไปตามที่กำหนดในกฎมหาเถรสมาคม
๙.๒ เมื่อกระทำการล่วงละเมิดพระธรรมวินัย และนิคหกรรมที่จะลงโทษแก่ภิกษุจะต้องเป็นนิคหกรรมตามพระธรรมวินัย ต้องสึกภายใน ๒๔ ชั่วโมง นับแต่เวลาที่ได้ทราบคำวินิจฉัยนั้น
๑๐.
๑๐.๑ พระภิกษุจะไม่สังกัดอยู่ในวัดใดวัดหนึ่งเลยได้หรือไม่ อ้างมาตราประกอบด้วย ?
๑๐.๒ เจ้าพนักงาน ตามความในประมวลกฎหมายอาญา ในพระราชบัญญัติคณะสงฆ์ ได้แก่ใคร ?
ตอบ
๑๐.๑ ไม่ได้, ตามมาตรา ๒๗ (๓) แห่งพระราชบัญญัติคณะสงฆ์ ๒๕๐๕, (ฉบับที่ ๒) พุทธศักราช ๒๕๓๕
๑๐.๒ ได้แก่พระภิกษุซึ่งได้รับแต่งตั้งให้ดำรงตำแหน่งในการปกครองคณะสงฆ์ และไวยาวัจกร เป็นเจ้าพนักงานตามความในประมวลกฎหมายอาญา (มาตรา ๔๕)