ปัญหาและเฉลยวิชาวินัยบัญญัติ นักธรรมชั้นตรี
สอบในสนามหลวง
วันอาทิตย์ ที่ ๓๐ พฤศจิกายน พุทธศักราช ๒๕๔๖
สอบในสนามหลวง
วันอาทิตย์ ที่ ๓๐ พฤศจิกายน พุทธศักราช ๒๕๔๖
,
๑.
๑.๑ ข้อว่า “ พระศาสดาทรงตั้งอยู่ในที่เป็นพระธรรมราชาผู้ปกครอง ” คืออย่างไร ?
๑.๒ พระบัญญัติที่ทรงตั้งไว้เดิมเรียกว่าอะไร ?
ตอบ
๑.๑ ทรงตั้งพุทธบัญญัติเพื่อป้องกันความประพฤติเสียหาย และวางโทษแก่ผู้ล่วงละเมิด ด้วยอาบัติหนักบ้าง เบาบ้าง อย่างเดียวกับพระเจ้าแผ่นดินทรงตราพระราชบัญญัติ ฯ
๑.๒ เรียกว่า มูลบัญญัติ ฯ
๒.
๒.๑ การปลงชีวิตอย่างไร ต้องอาบัติถุลลัจจัย ?
๒.๒ “ภิกษุว่ายากสอนยาก ภิกษุอื่นห้ามไม่ฟัง สงฆ์สวดกรรมเพื่อจะให้ละข้อที่ประพฤตินั้น ถ้าไม่ละต้องสังฆาทิเสส” คือสิกขาบทที่เท่าไร ทรงบัญญัติเพื่อประสงค์ใด ?
ตอบ
๒.๑ การปลงชีวิตมนุษย์แต่ไม่สำเร็จ คือไม่ตาย เป็นแค่บาดเจ็บ ๑ หรือปลงชีวิตอมนุษย์ มียักษ์ เปรต เป็นต้น ๑ ฯ
๒.๒ สิกขาบทที่ ๑๒ แห่งสังฆาทิเสส เพื่อป้องกันไม่ไห้ภิกษุดื้อด้าน ฯ
๓.
๓.๑ คำว่า “ภิกษุประทุษร้ายตระกูล” ในสังฆาทิเสสที่ ๑๓ หมายถึงการทำอย่างไร ?
๓.๒ สังฆาทิเสส ๑๓ สิกขาบท ที่ชื่อว่า ยาวตติยกะ หมายความว่าอย่างไร ?
ตอบ
๓.๑ หมายถึงการประจบคฤหัสถ์ ยอมตนให้เขาใช้สอย เช่นเดินส่งข่าวให้เขาเป็นต้น หรือด้วยการเอาเปรียบโดยเชิงให้สิ่งเล็กน้อยด้วยหวังได้มาก ฯ
๓.๒ ที่ชื่อว่า ยาวตติยกะ เพราะให้ต้องอาบัติต่อเมื่อสงฆ์ประกาศห้ามครบ ๓ ครั้ง ฯ
๔.
๔.๑ คำว่า “ นิสสัคคิยปาจิตตีย์ ” หมายความว่าอย่างไร ?
๔.๒ ภิกษุต้องอาบัตินิสสัคคิยปาจิตตีย์แล้ว ทำอย่างไรจึงจะพ้น ?
ตอบ
๔.๑ อาบัติปาจิตตีย์ ที่จำต้องสละสิ่งของ ฯ
๔.๒ ภิกษุต้องสละสิ่งของอันเป็นเหตุให้ต้องอาบัตินั้นก่อน แล้วแสดงอาบัติจึงพ้นจากอาบัตินั้นได้ ฯ
๕.
๕.๑ อติเรกจีวร ได้แก่จีวรเช่นไร ?
๕.๒ การที่ทรงห้ามไม่ให้ภิกษุเก็บอติเรกจีวร ด้วยมีพระพุทธประสงค์อย่างไร ?
ตอบ
๕.๑ ได้แก่ จีวรนอกจากจีวรอธิษฐาน ฯ
๕.๒ ด้วยมีพระพุทธประสงค์เพื่อป้องกันความสุรุ่ยสุร่าย และความมักมากของภิกษุ ฯ
๖.
๖.๑ ภิกษุรู้อยู่ น้อมลาภที่เขาจะถวายสงฆ์มาเพื่อตน ต้องอาบัติอะไร ?
๖.๒ คำว่า “ ลาภ ” ในข้อ ๖.๑ นั้น ได้แก่อะไรบ้าง ?
ตอบ
๖.๑ ต้องอาบัตินิสสัคคิยปาจิตตีย์ ฯ
๖.๒ ได้แก่ จีวร บิณฑบาต เสนาสนะ และเภสัช ซึ่งเรียกว่า ปัจจัย ๔ และกัปปิยะอื่น ๆ
๗.
จงให้ความหมายของคำต่อไปนี้
๗.๑ โอมสวาท ?
๗.๒ อักโกสวัตถุ ?
ตอบ
๗.๑ คือ คำพูดเสียดแทงให้เจ็บใจ ฯ
๗.๒ คือ เรื่องสำหรับด่า ๑๐ อย่าง ฯ
๘.
๘.๑ ภิกษุต้องอาบัติเพราะความซุกซน มีอย่างไรบ้าง ?
๘.๒ ภิกษุซ่อนบาตร ซ่อนปากกาของภิกษุอื่นเพื่อล้อเล่น ต้องอาบัติอะไร ?
ตอบ
๘.๑ มีอย่างนี้ คือ เล่นจี้ เล่นน้ำ หลอนภิกษุ ซ่อนของเพื่อล้อเล่น พูดเย้าให้เกิดรำคาญ ฯ
๘.๒ ซ่อนบาตร ต้องอาบัติปาจิตตีย์ ซ่อนปากกา ต้องอาบัติทุกกฏ ฯ
๙.
๙.๑ เสขิยวัตร คืออะไร ? หมวดที่ ๒ ว่าด้วยเรื่องอะไร ?
๙.๒ ภิกษุไม่เอื้อเฟื้อในเสขิยวัตร ปฏิบัติผิดธรรมเนียม ต้องอาบัติอะไร ?
ตอบ
๙.๑
คือ วัตรหรือธรรมเนียมที่ควรศึกษา ฯ
หมวดที่ ๒ ว่าด้วยธรรมเนียมรับบิณฑบาตและฉันอาหาร ฯ
๙.๒ ต้องอาบัติทุกกฏ ฯ
๑๐.
๑๐.๑ อธิกรณ์ คืออะไร ? อธิกรณ์ย่อมระงับได้ด้วยอะไร ?
๑๐.๒ การแสดงอาบัติจัดเข้าในอธิกรณสมถะข้อไหน ? สำหรับระงับอธิกรณ์อะไร ?
ตอบ
๑๐.๑
คือ เรื่องที่เกิดขึ้นแล้วจะต้องจัดต้องทำ ฯ
ระงับได้ด้วยอธิกรณสมถะ คือธรรมสำหรับระงับอธิกรณ์ ฯ
๑๐.๒ จัดเข้าในปฏิญญาตกรณะ ฯ สำหรับระงับอาปัตตาธิกรณ์ ฯ