ปัญหาและเฉลยวิชาวินัยบัญญัติ นักธรรมชั้นโท
สอบในสนามหลวง
วันพฤหัสบดี ที่ ๑๕ ธันวาคม พุทธศักราช ๒๕๕๔
สอบในสนามหลวง
วันพฤหัสบดี ที่ ๑๕ ธันวาคม พุทธศักราช ๒๕๕๔
,
๑.
ภิกษุผู้ปฏิบัติพระวินัยในส่วนอภิสมาจารให้ได้ชื่อว่าเป็นผู้ปฏิบัติดีงาม พึงปฏิบัติอย่างไร ?
ตอบ
ปฏิบัติสายกลาง คือไม่เคร่งครัดอย่างงมงาย จนเป็นเหตุทำตนให้ลำบาก เพราะธรรมเนียมเล็ก ๆ น้อย ๆ และไม่มักง่ายจนถึงทำตนให้เป็นคนเลวทราม ฯ
๒.
เปลือยกายอย่างไรต้องอาบัติถุลลัจจัย ? อย่างไรต้องอาบัติทุกกฎ ?
ตอบ
เปลือยกายเป็นวัตรอย่างเดียรถีย์ ต้องถุลลัจจัย ฯ
เปลือยกายทำกิจแก่กัน เช่น ไหว้ รับไหว้ ให้ของ รับของ หรือในเวลาขบฉันต้องทุกกฎ ฯ
๓.
ในบาลีแสดงเหตุนิสัยจะระงับจากอุปัชฌาย์ไว้เท่าไร ? อะไรบ้าง ?
ตอบ
แสดงไว้ ๕ ประการ ฯ คืออุปัชฌาย์หลีกไปเสีย ๑ สึกเสีย ๑ ตายเสีย ๑ ไปเข้ารีตเดียรถีย์ ๑ สั่งบังคับ ๑ ฯ
๔.
ภิกษุผู้ได้ชื่อว่า วตฺตสมฺปนฺโน ผู้ถึงพร้อมด้วยวัตร วัตรคืออะไร ? มีอะไรบ้าง ?
ตอบ
วัตร คือแบบอย่างอันภิกษุควรประพฤติในกาล สถานที่ กิจ บุคคล ฯ มี
๑. กิจวัตร ว่าด้วยกิจอันควรทำ
๒. จริยาวัตร ว่าด้วยมารยาทอันควรประพฤติ
๓. วิธีวัตร ว่าด้วยแบบอย่าง ฯ
๕.
คารวะ คืออะไร ? การลุกขึ้นรับเป็นกิจที่ผู้น้อยพึงทำ แต่ควรเว้นในเวลาเช่นใดบ้าง ?
ตอบ
คือกิริยาที่แสดงอาการอ่อนน้อมโดยสมควรแก่กาล สถานที่ กิจ และบุคคล ฯ
ควรเว้นในเวลานั่งอยู่ในสำนักของผู้ใหญ่ ไม่ลุกรับผู้น้อยกว่าท่าน ในเวลานั่งเข้าแถวในบ้าน ในเวลาเข้าประชุมสงฆ์ในอาราม ฯ
๖.
ในวัดที่ไม่ผู้ทรงจำปาติโมกข์ได้จนจบ ถึงวันอุโบสถ สวดเท่าที่จำได้ แล้วชักสุตบท (สวดย่อ) โดยอ้างว่าเกิดเหตุฉุกเฉิน ถูกต้องหรือไม่ ? เพราะเหตุใด ?
ตอบ
สวดปาติโมกข์ย่อนั้น ถูกแล้ว แต่จะอ้างว่าเกิดเหตุฉุกเฉินนั้น ไม่ถูก ฯ
เพราะทรงอนุญาตการสวดย่อ เนื่องจากจำได้ไม่หมดไว้แผนกหนึ่งต่างหาก ไม่จัดเข้าในเหตุ ๑๐ ประการ ฯ
๗.
สภาคาบัติ คืออาบัติเช่นไร ? ภิกษุต้องสภาคาบัติ จะพึงปฏิบัติอย่างไร ?
ตอบ
คืออาบัติที่ภิกษุต้องวัตถุเดียวกัน เพราะล่วงละเมิดสิกขาบทเดียวกัน ฯ
ห้ามไม่ให้ปลงอาบัตินั้นต่อกันและกัน ให้ปลงกับรูปอื่น ถ้าสงฆ์ต้องสภาคาบัติทั้งหมด พึงส่งรูปหนึ่งไปแสดงในที่อื่น ภิกษุที่เหลือจึงแสดงในสำนักของภิกษุนั้น ฯ
๘.
ภิกษุได้รับการสรรเสริญว่า กุลปสาทโก ผู้ยังตระกูลให้เลื่อมใส กับ ภิกษุผู้ได้รับการตำหนิว่า กุลทูสโก ผู้ประทุษร้ายตระกูล เพราะมีความประพฤติเช่นไร ?
ตอบ
กุลปสาทโก ผู้ถึงพร้อมด้วยอาจาระ ไม่ทอดตนเป็นคนสนิทของสกุลโดยฐานเป็นคนเลว ไม่รุกรานตัดรอนเขาแสดงเมตตาจิต ประพฤติพอดีพองาม ทำให้เขาเลื่อมใสนับถือตน
กุลทูสโก ผู้ประทุษร้ายสกุล เพราะประพฤติให้เขาเสียศรัทธา ประจบอย่างคฤหัสถ์ ยอมให้เขาใช้สอย หรือด้วยอาการเอาเปรียบเชิงให้สิ่งเล็กน้อยด้วยหวังผลมาก ฯ
๙.
ผ้าบริขารโจล ได้แก่ผ้าเช่นไร ? การอธิษฐานด้วยกายกับวาจาต่างกันอย่างไร ?
ตอบ
ได้แก่ผ้าที่ไม่ใช่ของใหญ่ถึงกับนุ่งห่มได้ เช่น ผ้ากรองน้ำ ถุงบาตร ย่าม ฯ
การอธิษฐานด้วยกาย คือจับหรือลูบบริขารที่จะอธิษฐานแล้ว ทำความผูกใจตามคำอธิษฐานนั้น ๆ ส่วนการอธิษฐานด้วยวาจา คือการเปล่งคำอธิษฐานนั้น ๆ ไม่สัมผัสด้วยกายก็ได้ ฯ
๑๐.
สังฆาฏิ อันตรวาสก นิสีทนะ ผ้าอาบน้ำฝน ผ้าเช็ดปาก ผ้าถุงบาตร ผืนใดที่ทรงอนุญาตให้อธิษฐานได้เพียงผืนเดียว ?
ตอบ
สังฆาฏิ นิสีทนะ อันตรวาสก และผ้าอาบน้ำฝน ฯ