ปัญหาและเฉลยวิชาธรรม นักธรรมชั้นโท
สอบในสนามหลวง
วันอาทิตย์ ที่ ๒๕ พฤศจิกายน พุทธศักราช ๒๕๖๑
สอบในสนามหลวง
วันอาทิตย์ ที่ ๒๕ พฤศจิกายน พุทธศักราช ๒๕๖๑
,
๑.
บูชา ๒ คืออะไรบ้าง ? การสมาทานศีล ๕ เป็นประจำ จัดเป็นบูชา ประเภทใด ?
ตอบ
อามิสบูชา บูชาด้วยอามิสสิ่งของ ๑ ปฏิบัติบูชา บูชาด้วยการปฏิบัติตาม ๑ ฯ
จัดเป็นปฏิบัติบูชา ฯ
๒.
ญาณ ๓ ที่เป็นไปในทุกขสมุทัยมีอธิบายอย่างไร ?
ตอบ
๑. ปรีชาหยั่งรู้ว่า นี้ทุกขสมุทัย จัดเป็นสัจจญาณ
๒. ปรีชาหยั่งรู้ว่า ทุกขสมุทัย เป็นสภาพที่ควรละ จัดเป็นกิจจญาณ
๓. ปรีชาหยั่งรู้ว่า ทุกขสมุทัย เป็นสภาพที่ละได้แล้ว จัดเป็นกตญาณ ฯ
๓.
เมตตา มีความหมายว่าอย่างไร ? เมตตาในพรหมวิหารและในอัปปมัญญา ต่างกันอย่างไร ?
ตอบ
มีความหมายว่า ปรารถนาความสุขความเจริญต่อผู้อื่นด้วยความจริงใจ ฯ
ต่างกันโดยวิธีแผ่ คือ แผ่โดยเจาะจงก็ดี โดยไม่เจาะจงก็ดี จัดเป็นพรหมวิหาร แต่ถ้าแผ่โดยไม่เจาะจงไม่จำกัด จัดเป็นอัปปมัญญา ฯ
๔.
มาร ๕ คืออะไรบ้าง ? กิเลสได้ชื่อว่ามารเพราะเหตุไร ?
ตอบ
คือปัญจขันธ์ กิเลส อภิสังขาร มรณะ และเทวบุตร ฯ
ได้ชื่อว่ามาร เพราะย่อมผูกรัดผู้ที่ตกอยู่ในอำนาจไว้บ้าง ย่อมทำให้เสียคนบ้าง ฯ
๕.
บทว่า “ พระธรรมอันพระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสดีแล้ว ” พระธรรมนั้น หมายถึงอะไร ?
ตอบ
หมายถึงปริยัติธรรมกับปฏิเวธธรรม หรือโดยพิสดารได้แก่สัทธรรม ๑๐ คือโลกุตรธรรม ๙ กับปริยัติธรรม ๑ ฯ
๖.
วิญญาณฐิติต่างจากสัตตาวาสอย่างไร ?
ตอบ
ภูมิเป็นที่ตั้งแห่งวิญญาณ เรียกว่า วิญญาณฐิติ
ภพเป็นที่อยู่แห่งสัตว์ เรียกว่า สัตตาวาส ฯ
๗.
ในอวิชชา ๘ ข้อที่ว่า ไม่รู้จักอนาคต มีอธิบายว่าอย่างไร ?
ตอบ
มีอธิบายว่า ไม่อาจปรารภเหตุที่ทำหรือเหตุอันเกิดในปัจจุบันว่าจักมีผลเป็นอย่างนั้น ๆ ฯ
๘.
คำว่า “อุชุปฏิปนฺโน เป็นผู้ปฏิบัติตรง ” คือปฏิบัติเช่นไร ?
ตอบ
คือไม่ปฏิบัติลวงโลก ประพฤติตรงต่อพระศาสดาและเพื่อนสาวก ไม่อำพราง ฯ
๙.
สังโยชน์ คืออะไร ? พระโสดาบันละสังโยชน์อะไรได้เด็ดขาด ?
ตอบ
คือกิเลสอันผูกใจสัตว์ไว้ ฯ
ละสังโยชน์ ๓ เบื้องต้น คือ ๑. สักกายทิฏฐิ ๒. วิจิกิจฉา ๓. สีลัพพตปรามาส ฯ
๑๐.
ครุกรรม คืออะไร ? ในฝ่ายอกุศลและฝ่ายกุศลได้แก่อะไร ?
ตอบ
คือกรรมหนัก ฯ
ครุกรรมในฝ่ายอกุศล ได้แก่อนันตริยกรรม ๕
ครุกรรมในฝ่ายกุศล ได้แก่สมาบัติ ๘ ประการ ฯ