วิชาธรรมวิภาค นักธรรมชั้นโท ๒๕๕๐

เพราะเสร็จกิจอันจะต้องทำแล้ว ฯ

พระพุทธศาสนาปฏิเสธความเห็นทั้ง ๒ นั้น อิงเหตุผลเป็นที่ตั้งว่าคนและสัตว์ตายแล้วจะเกิดอีกหรือไม่ ขึ้นอยู่กับเหตุปัจจัย ฯ

ถ้าแจกเป็น ๓ จะได้ พระวินัย ๑ พระสูตร ๑ พระอภิธรรม ๑ ฯ

เพราะเมื่อกิเลสทั้ง ๓ นี้กองใดกองหนึ่งเกิด จะแผดเผาให้เกิดความเร่าร้อนภายในใจ ฯ

อภิชฌา ความอยากได้ เป็นมโนกรรมอย่างเดียว และเกิดได้ทั้ง ๓ ทวาร เช่น อยากได้ลูบคลำพัสดุนั้นแต่ไม่มีไถยจิต เป็นกายทวาร อยากได้บ่นว่า ทำอย่างไรดีหนอ จักได้พัสดุนั้น เป็นวจีทวาร อยากได้แล้วรำพึงในใจ เป็นมโนทวาร ฯ

มีสุญญตวิโมกข์ อนิมิตตวิโมกข์ อัปปณิหิตวิโมกข์ ฯ

พระโสดาบันละสังโยชน์ได้ ๓ คือ สักกายทิฏฐิ วิจิกิจฉา สีลัพพตปรามาส ฯ

จัดอยู่ใน โอปปาติกะ ฯ

เวทนา ๕ ได้แก่ สุข โสมนัส ทุกข์ โทมนัส อุเบกขา ฯ

ในเวทนา ๓ สุข คือ สุขกายและสุขใจ ซึ่งในเวทนา ๕ สุขกายก็คือสุขและสุขใจก็คือโสมนัส ในเวทนา ๓ ทุกข์ คือ ทุกข์กายและทุกข์ใจ ซึ่งในเวทนา ๕ ทุกข์กายก็คือทุกข์ และทุกข์ใจก็คือโทมนัส ส่วนในเวทนา ๓ เฉย ๆ คือไม่สุขไม่ทุกข์ ในเวทนา ๕ ก็คืออุเบกขา นั่นเอง ฯ

อุปปีฬกกรรม ทำหน้าที่บีบคั้นผลแห่งชนกกรรม ฯ