ปัญหาและเฉลยวิชาธรรม นักธรรมชั้นตรี
สอบในสนามหลวง
วันเสาร์ ที่ ๑๖ ตุลาคม พุทธศักราช ๒๕๖๔
สอบในสนามหลวง
วันเสาร์ ที่ ๑๖ ตุลาคม พุทธศักราช ๒๕๖๔
,
๑.
ตจปัญจกกัมมัฏฐาน มีอะไรบ้าง ? เป็นสมถกัมมัฏฐาน หรือวิปัสสนากัมมัฏฐาน ?
ตอบ
มีเกสา ผม, โลมา ขน, นขา เล็บ, ทนฺตา ฟัน และตโจ หนัง ฯ
เป็นอารมณ์ได้ทั้งสมถกัมมัฏฐานและวิปัสสนากัมมัฏฐาน ฯ
๒.
ปฏิสันถาร มีอะไรบ้าง ? มีประโยชน์แก่ผู้ทำอย่างไรบ้าง ?
ตอบ
๑. อามิสปฏิสันถาร ต้อนรับด้วยสิ่งของ
๒. ธัมมปฏิสันถาร ต้อนรับโดยธรรม ฯ
มีประโยชน์อย่างนี้ คือ
๑. เป็นอุบายสร้างความสามัคคีและยึดเหนี่ยวน้ำใจกัน
๒. เป็นการรักษาไมตรีจิตระหว่างกันและกันให้มั่นคงยิ่งขึ้น ฯ
๓.
ความคิดที่เป็นฝ่ายอกุศล มีกี่อย่าง ? อะไรบ้าง ?
ตอบ
มี ๓ อย่าง ฯ คือ
๑. กามวิตก
ความตริในทางกาม
๒. พยาบาทวิตก
ความตริในทางพยาบาท
๓. วิหิงสาวิตก
ความตริในทางเบียดเบียน ฯ
๔.
บุคคลถือความถูกต้องเป็นใหญ่ ทำด้วยเมตตา กรุณาเป็นต้น จัดเข้าในอธิปเตยยะข้อไหน ?
ตอบ
จัดเข้าในธัมมาธิปเตยยะ ฯ
๕.
อุปาทาน คืออะไร ? การถือเราถือเขาด้วยมานะจนเป็นเหตุถือพวก จัดเป็นอุปาทานอะไรในอุปาทาน ๔ ?
ตอบ
คือการถือมั่นข้างเลว ได้แก่ถือรั้น ฯ จัดเป็นอัตตวาทุปาทาน ฯ
๖.
สังวรคืออะไร ? สติสังวร สำรวมด้วยสตินั้น มีอธิบายอย่างไร ?
ตอบ
คือการสำรวมระวังปิดกั้นอกุศล ฯ
การสำรวมอินทรีย์มีจักษุเป็นต้น ระวังรักษามิให้อกุศลกรรมครอบงำ เมื่อเห็นรูปเป็นต้น ทั้งมีสติระลึกก่อนทำ พูด คิด ไม่ให้ผิดทางกาย วาจา ใจ หลงทำกรรมชั่ว ฯ
๗.
จริต คืออะไร ? คนมีปกติเชื่อง่ายเป็นจริตอะไร ?
ตอบ
พื้นเพอัธยาศัยของบุคคลที่แสดงออกมาตามปกติเป็นประจำ ฯ
เป็นสัทธาจริต ฯ
๘.
กิเลสที่ได้ชื่อว่าอนุสัยและได้ชื่อว่าสังโยชน์ มีอธิบายอย่างไร ?
ตอบ
ชื่อว่าอนุสัย เพราะเป็นกิเลสอย่างละเอียด นอนเนื่องอยู่ในสันดาน มักไม่ปรากฏ ต่อเมื่อมีอารมณ์มายั่วจึงปรากฏขึ้น ส่วนที่ชื่อว่าสังโยชน์นั้น เพราะเป็นกิเลสผูกใจสัตว์ไว้กับภพไม่ให้หลุดพ้นไปได้ ฯ
๙.
พระพุทธคุณบทว่า อรหํ เป็นพระอรหันต์ มีความหมายอย่างไรบ้าง ? เลือกตอบมา ๒ อย่าง
ตอบ
มีความหมายได้ ๔ อย่าง คือ
๑. เป็นผู้ไกลจากกิเลสและบาปธรรม กล่าวคือเป็นผู้บริสุทธิ์
๒. เป็นผู้หักกำสังสารจักร คืออวิชชา ตัณหา อุปาทาน กรรม ได้
๓. เป็นผู้ควรแนะนำสั่งสอนเขา หรือเป็นผู้ควรรับความเคารพนับถือ
๔. เป็นผู้ไม่มีความลับ คือมิได้ทำความเสียหายอันใดทีจะพึงซ่อนเร้น ฯ
๑๐.
บารมี คืออะไร ? อธิษฐานบารมี คือการทำอย่างไร ?
ตอบ
คือปฏิปทาที่ประพฤติเพื่อบรรลุเป้าหมายสูงสุด ฯ
คือตั้งมั่น วางจุดหมายไว้แน่นอน และดำเนินตามนั้น ฯ