ธรรมวิจารณ์ นักธรรมชั้นเอก ๒๕๖๗

โดยตรง หมายถึง แผ่นดินเป็นที่อาศัย โดยอ้อม หมายถึง หมู่สัตว์ผู้อาศัย ฯ

ต่างกันคือ ปัญจขันธ์เป็นตัวทุกข์ ปัญจขันธ์นั้นถูกเบียดเบียนถูกบีบคั้นจากผัสสะต่าง ๆ เป็นทุกขลักขณะ ฯ

ด้วยอาการอย่างนี้ คือ (เลือกตอบ ๒ ข้อ)

เมื่อเกิดขึ้นย่อมเกิดในสิ่งเป็นที่รักที่ยินดีในโลก เมื่อดับย่อมดับในสิ่งเป็นที่รักที่ยินดีในโลกนั่นเอง ฯ ย่อมสิ้นไปเพราะวิราคะ คือพระนิพพาน ฯ

อัฏฐังคิกมรรคเป็นยอด ฯ เพราะองค์ ๘ ของอัฏฐังคิกมรรค ล้วนเป็นธรรมที่ดี รวมกันทั้ง ๘ ย่อมเป็นธรรมดียิ่ง และเป็นทางเดียวอันนําไปถึงความดับทุกข์หรือถึงความหมดจดแห่งทัสสนะ ฯ

สันติ แปลว่า ความสงบ ฯ เป็นได้ทั้งโลกิยะและโลกุตตระ ฯ

ทุคติ คือ ภูมิเป็นที่ไปข้างชั่ว ฯ มี อบาย ทุคติ วินิบาต นรก ฯ

จริต คือความประพฤติเป็นปกติของบุคคล ฯ เพราะกัมมัฏฐานแต่ละอย่างก็เป็นที่สบายของคนแต่ละจริต ถ้าเจริญไม่เหมาะกับจริต กรรมฐานก็จะสําเร็จได้โดยยาก จึงต้องเจริญกัมมัฏฐานให้เหมาะกับจริตของตน ฯ

สติปัฏฐาน ๔ คือ กายานุปัสสนาสติปัฏฐาน เวทนานุปัสสนาสติปัฏฐาน จิตตานุปัสสนาสติปัฏฐาน และธรรมานุปัสสนาสติปัฏฐาน ฯ ชื่อว่าเจริญกายานุปัสสนาสติปัฏฐาน ฯ

วิปัลลาส คือ กิริยาที่ถือเอาโดยอาการวิปริตผิดจากความจริง ๆ มี ๔ อย่าง คือ