ปัญหาและเฉลยวิชาธรรม นักธรรมชั้นโท
สอบในสนามหลวง
วันพฤหัสบดี ที่ ๑๔ พฤศจิกายน พุทธศักราช ๒๕๖๒
สอบในสนามหลวง
วันพฤหัสบดี ที่ ๑๔ พฤศจิกายน พุทธศักราช ๒๕๖๒
,
๑.
บุคคลาธิฏฐานาเทศนา เทศนามีบุคคลเป็นที่ตั้ง มีอธิบายว่าอย่างไร ?
ตอบ
การสอนยกบุคคลเป็นตัวอย่าง เช่น มหาชนกชาดก สอนเรื่องความเพียรที่พระโพธิสัตว์มีความเพียรว่ายจากกลางมหาสมุทรอันไม่เห็นฝั่ง มุ่งมั่นไม่ย่อท้อ จนถึงฝั่งได้ดังประสงค์ ฯ
๒.
สังขตธรรม คืออะไร ? มีลักษณะอย่างไร ?
ตอบ
คือธรรมอันปัจจัยปรุงแต่ง ฯ
มีความเกิดขึ้นในเบื้องต้น แปรปรวนในท่ามกลาง และดับไปในที่สุด ฯ
๓.
อธิปเตยยะ ๓ มีอะไรบ้าง ? ผู้ถือความถูกต้องเป็นใหญ่ทำด้วยอำนาจเมตตา กรุณาเป็นต้น จัดเข้าในข้อไหน ?
ตอบ
มี ๓ คือ
๑. อัตตาธิปเตยยะ ความมีตนเป็นใหญ่
๒. โลกาธิปเตยยะ ความมีโลกเป็นใหญ่
๓. ธัมมาธิปเตยยะ ความมีธรรมเป็นใหญ่ ฯ
จัดเข้าในธัมมาธิปเตยยะได้ ฯ
๔.
ปาฏิหาริย์คืออะไร ? พระพุทธเจ้ายกย่องปาฏิหาริย์อะไรว่า อัศจรรย์ยิ่งกว่าปาฏิหาริย์อื่น ?
ตอบ
คือการกระทำที่ให้บังเกิดผลเป็นอัศจรรย์ ฯ
ทรงยกย่องอนุสาสนีปาฏิหาริย์ว่าเป็นอัศจรรย์ยิ่งกว่าปาฏิหาริย์อื่น ฯ
๕.
ปฏิปทาของพระอริยบุคคลผู้เป็นสมณะ เรียกว่าอะไร ? มีอะไรบ้าง ?
ตอบ
เรียกว่า อริยวงศ์ ฯ มี ๔ คือ
๑. สันโดษด้วยจีวรตามมีตามเกิด
๒. สันโดษด้วยบิณฑบาตตามมีตามเกิด
๓. สันโดษด้วยเสนาสนะตามมีตามเกิด
๔. ยินดีการเจริญกุศลและการละอกุศล ฯ
๖.
กิจในอริยสัจ ๔ มีอะไรบ้าง ?
ตอบ
๑. ปริญญา กำหนดรู้ทุกขสัจ
๒. ปหานะ ละสมุทัยสัจ
๓. สัจฉิกรณะ ทำให้แจ้งนิโรธสัจ
๔. ภาวนา ทำมัคคสัจให้เกิด ฯ
๗.
สังวรคืออะไร ? สติสังวร สำรวมด้วยสตินั้น มีอธิบายอย่างไร ?
ตอบ
คือการสำรวมระวังปิดกั้นอกุศล ฯ
มีอธิบายว่า สำรวมอินทรีย์มีจักษุเป็นต้น มิให้อกุศลเข้าครอบงำในเมื่อเห็นรูปเป็นต้น ทั้งมีสติไม่ฟั่นเฟือนระลึกได้ก่อนทำ พูด คิด ไม่ให้ผิดทางกาย วาจา ใจ ไม่ประมาทหลงทำชั่ว ฯ
๘.
พระพุทธคุณ บทว่า อรหํ แปลว่าอย่างไรได้บ้าง ?
ตอบ
เป็นผู้เว้นไกลจากกิเลสและบาปกรรม
เป็นผู้หักกำแห่งสังสารจักร
เป็นผู้ควรแนะนำสั่งสอนเขา
เป็นผู้ควรรับความเคารพนับถือของเขา
เป็นผู้ไม่มีข้อลับ ไม่ได้ทำความเสียหายอันจะพึงซ่อนเพื่อมิให้คนอื่นรู้ ฯ
๙.
คำว่า พระสงฆ์ ในบทสังฆคุณนั้น ท่านประสงค์บุคคลเช่นไร ? จงจำแนกมาดู
ตอบ
ท่านประสงค์พระอริยบุคคล ๔ คู่ ๘ บุคคล ซึ่งล้วนแต่ท่านผู้ที่ตั้งอยู่ในมรรคผลทั้งสิ้น คือ
พระโสดาปัตติมรรค พระโสดาปัตติผล คู่ ๑
พระสกทาคามิมรรค พระสกทาคามิผล คู่ ๑
พระอนาคามิมรรค พระอนาคามิผล คู่ ๑
พระอรหัตมรรค พระอรหัตผล คู่ ๑ ฯ
๑๐.
บารมี คืออะไร ? อธิษฐานบารมี คือการทำอย่างไร ?
ตอบ
ปฏิปทาอันยิ่งยวดที่บำเพ็ญเพื่อบรรลุเป้าหมายสูงสุด ฯ
คือตั้งใจเด็ดเดี่ยว วางจุดหมายแล้วดำเนินตามนั้นอย่างแน่วแน่ เรียก อธิษฐานบารมี ฯ